હોલિકા દહન પૂજા
હોળીની આગલી રાતનો અગ્નિ: ધાન્ય અને કૃતજ્ઞતા સાથે પ્રદક્ષિણા
સામાન્ય રીત — મોટાભાગનાં ઘર
હોલિકા દહન, ફાગણ પૂનમ, સૂર્યાસ્ત પછી અને ભદ્રા બહાર. મુહૂર્ત ઍપના તહેવાર કાર્ડ પર સમય દેખાય છે.
અગ્નિ પાસે લગભગ 30 મિનિટ
હોળીની આગલી રાતનો અગ્નિ યાદ અપાવે છે કે પ્રહ્લાદ કેવી રીતે બચ્યા અને હોલિકા બળી. પરિવારો અર્પણ કરે છે, અગ્નિની પ્રદક્ષિણા કરે છે અને નવું ધાન્ય તેની ગરમીમાં શેકે છે. મોટાભાગના લોકો સામૂહિક હોળીમાં જોડાય છે; ઘરે નાનો સલામત અગ્નિ પણ ચાલે. કોઈ મંત્ર અઘરો લાગે તો તેની જગ્યાએ "ॐ નમો નારાયણાય" કહી શકો.
આ પૂજાની પ્રાર્થનાઓ
Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›
તૈયારી
થોડા દિવસ પહેલાં
- જાણી લો કે મહોલ્લાની હોળી ક્યાં અને ક્યારે છે.
- બનાવવામાં મદદ કરતા હો તો સૂકાં લાકડાં અને છાણાં ભેગાં કરો, જીવતાં ઝાડની લીલી ડાળીઓ ક્યારેય નહીં.
એ જ દિવસે
- સૂર્યાસ્ત પહેલાં પૂજાની થાળી અને પાણી તૈયાર રાખો.
- ઍપમાં મુહૂર્ત જુઓ, અને બાળકો તથા ઢીલાં કપડાં અગ્નિથી દૂર રાખો.
તમારે શું જોઈએ
હોલિકા માટે
- 1નાના પાત્રમાં પાણી
- 1 આંટીકાચો સૂતર
- થોડાંઘઉં કે જવનાં ડૂંડાં, કે થોડું નવું ધાન્ય
- 1નાળિયેર
- થોડું થોડુંકંકુ, અક્ષત, ફૂલ અને ગોળ
- 1સલામતી માટે પાણી કે રેતીની ડોલ
પૂજા સ્થાન માટે
- 1તેની નીચે મૂકવા સ્વચ્છ કપડુંલાલ કે પીળું પરંપરાગત છે.
- 1પૂજાની થાળી
થાળીમાં
- 1રૂની વાટવાળો દીવોઘી કે તલનું તેલ.
- 2અગરબત્તી
- ચપટી-ચપટીકંકુ અને હળદર
- થોડુંચંદનચંદન ન હોય તો કંકુ લો.
- 1 મોટી ચમચીઅક્ષત — થોડા કંકુમાં ભેળવેલા આખા ચોખા
- એક મુઠ્ઠીતાજાં ફૂલ
- 1ચમચી સાથે સ્વચ્છ પાણીનું નાનું પાત્ર
- 1નાની ઘંટડીવૈકલ્પિક.
અર્પણ માટે
- થોડુંફળ, ગોળ, સાકર કે ઘરે તાજું બનાવેલું કંઈ પણ
- 1 કે 2 ટુકડાઆરતી માટે કપૂરવૈકલ્પિક; તેને બદલે દીવો લઈ શકાય.
પૂજા
દીવો કરો
દીવો પ્રગટાવી દેવની જમણી બાજુ મૂકો અને તેને હાથ જોડો.
શુભં કરોતિ કલ્યાણમારોગ્યં ધનસમ્પદઃ। શત્રુબુદ્ધિવિનાશાય દીપજ્યોતિર્નમોઽસ્તુ તે॥શુભ, કલ્યાણ, આરોગ્ય અને ધનસંપત્તિ આપનારી અને દુર્બુદ્ધિનો નાશ કરનારી દીપજ્યોતિને નમસ્કાર.ગણેશજીનું સ્મરણ
દરેક પૂજા વિઘ્નહર્તા ગણેશજીથી શરૂ થાય છે. હાથ જોડી આ શ્લોક એક વાર બોલો.
વક્રતુણ્ડ મહાકાય સૂર્યકોટિસમપ્રભ। નિર્વિઘ્નં કુરુ મે દેવ સર્વકાર્યેષુ સર્વદા॥હે વક્રતુંડ, મહાકાય, કરોડ સૂર્ય જેવા તેજસ્વી ગણેશ, મારાં બધાં કાર્ય સદા નિર્વિઘ્ન કરો.સંકલ્પ — હેતુ કહો
જમણી હથેળીમાં થોડું પાણી, અક્ષત અને એક ફૂલ લો. પોતાનું નામ, હિંદુ પંચાંગ મુજબ આજની તિથિ અને પૂજાનો હેતુ કહો — જેમ કે પરિવારના કલ્યાણ માટે. પછી પાણી જમીન પર કે થાળીમાં છોડી દો. આજનો સંપૂર્ણ સંકલ્પ વાંચવા "સંકલ્પ કરો" દબાવો.
ન સળગાવેલા ઢગલાને અર્પણ
અગ્નિ પ્રગટે તે પહેલાં પાણી છાંટો, પછી ઢગલાને કંકુ, અક્ષત, ફૂલ અને ગોળ અર્પણ કરો. હાથ જોડી પ્રહ્લાદના વિશ્વાસને યાદ કરો.
સૂતર વીંટો
ઢગલાની ત્રણ કે સાત પ્રદક્ષિણા ઘડિયાળની દિશામાં કરો, ચાલતાં કાચો સૂતર વીંટો.
અગ્નિ પ્રગટાવો
મુહૂર્ત આવે ત્યારે વડીલ અગ્નિ પ્રગટાવે. દૂર ઊભા રહો અને સલામત અંતરેથી નાળિયેર અર્પણ કરો.
ધાન્ય શેકો
ઘઉં કે જવનાં ડૂંડાં લાંબી લાકડી પર અગ્નિ પાસે શેકો. ધાન્ય પ્રસાદ તરીકે વહેંચો; તે નવા પાકનું પ્રતીક છે.
ક્ષમા પ્રાર્થના
હાથ જોડી, જે ખોટું થયું કે રહી ગયું તે માટે ક્ષમા માગો. દરેક પૂજા આનાથી પૂર્ણ થાય છે.
આવાહનં ન જાનામિ ન જાનામિ વિસર્જનમ્। પૂજાં ચૈવ ન જાનામિ ક્ષમસ્વ પરમેશ્વર॥ મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં ભક્તિહીનં સુરેશ્વર। યત્પૂજિતં મયા દેવ પરિપૂર્ણં તદસ્તુ મે॥મને આવાહન નથી આવડતું, વિસર્જન નથી આવડતું, પૂજા પણ નથી આવડતી; હે પરમેશ્વર, મને ક્ષમા કરો. મંત્ર, ક્રિયા કે ભક્તિ વગરની જે પૂજા મેં કરી, તે પરિપૂર્ણ થાઓ.રાખ ઘરે લાવો
બીજી સવારે રાખ પૂરી ઠંડી થાય ત્યારે, ઘણા રંગ શરૂ થાય તે પહેલાં આશીર્વાદ તરીકે ચપટી કપાળે લગાવે છે.
ઉપવાસ
ઉપવાસ જરૂરી નથી. કેટલાક અગ્નિ પછી જ ખાય છે.
કરવું સારું
- પાણી કે રેતી પાસે રાખો અને બાળકો પર સતત ધ્યાન રાખો.
- આજે રાત્રે કોઈ જૂનું મનદુઃખ છોડી દો; અગ્નિ આવી જ વસ્તુઓ બાળવાનું પ્રતીક છે.
પરંપરા ટાળે છે
- પ્લાસ્ટિક, ટાયર કે કચરો ન બાળો.
- અગ્નિ માટે જીવતાં ઝાડ ન કાપો.
કથા એ વિશ્વાસની છે જેને અગ્નિ બાળી ન શક્યો. રાત છોડી દેવા માટે, સવાર રંગો માટે.
પરંપરાઓ અલગ અલગ હોય છે. તમારા પરિવારની રીત અનુસરો.