‹ पूजा विधी

नवरात्र पूजा

देवीसोबत नऊ रात्री: घटस्थापना, दैनंदिन पूजा, कन्या पूजन

सर्वसाधारण पद्धत — बहुतेक घरे

शारदीय आणि चैत्र नवरात्र, प्रतिपदेपासून. पहिल्या दिवशी सकाळच्या मुहूर्तावर कलश स्थापन करा. मुहूर्त अॅपच्या सण कार्डवर वेळ दिसते.

पहिल्या दिवशी 30 मिनिटे; नंतर रोज 15–20 मिनिटे

नऊ रात्री देवीच्या नऊ रूपांची पूजा होते. पहिल्या दिवशी धान्य पेरतात आणि देवीच्या उपस्थितीसाठी कलश स्थापन करतात (घटस्थापना). रोज तीच छोटी पूजा होते, अष्टमी किंवा नवमीला कुमारिकांचा देवीरूपात सन्मान होतो, आणि दशमीला कलशाचे समापन होते. एखादा मंत्र कठीण वाटला तर त्याऐवजी "ॐ दुं दुर्गायै नमः" म्हणू शकता.

या पूजेतील प्रार्थना

Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Sarva Mangala Mangalye ›Navarna Mantra ›Ya Devi Sarvabhuteshu ›Durga Gayatri ›Ambe Tu Hai Jagdambe Kaali ›Shanti Mantra ›

तयारी

आदल्या दिवशी

• पूजेची जागा स्वच्छ करा आणि पूर्वेकडे तोंड असलेला छोटा चौरंग ठेवा.
• आत्ता काही भिजवू नका; पेरण्यासाठी स्वच्छ माती आणि जव तयार ठेवा.

नऊ दिवसांआधी

• अखंड दिवा ठेवायचा का, आणि त्याकडे लक्ष द्यायला कोणी घरी असेल का, ते ठरवा.
• लाल कापड, देवीसाठी लाल चुनरी, आणि नऊ दिवसांचे तूप किंवा तेल घ्या.

तुम्हाला काय लागेल

देवीसाठी

• 1दुर्गेचे चित्र किंवा मूर्ती
• 1मातीचा घट किंवा कलश, पाणी, आंब्याची पाने आणि लाल कापडात नारळासह
• 1 रुंद पात्रपेरण्यासाठी स्वच्छ माती आणि जवनऊ दिवस ओलसर ठेवा.
• 1 संचलाल चुनरी, लाल फुले आणि हार
• 1मोठा दिवा आणि तूप किंवा तेलअखंड दिवा ठेवल्यास त्यासाठी.
• 2–9 मुलींसाठीकन्या पूजनासाठी: शिरा, पुरी, चणे, छोट्या भेटी

देवघरासाठी

• 1त्याखाली ठेवण्यासाठी स्वच्छ वस्त्रलाल किंवा पिवळे पारंपरिक आहे.
• 1पूजेचे ताट

ताटात

• 1कापसाच्या वातीचे निरांजन / दिवातूप किंवा तिळाचे तेल.
• 2उदबत्ती
• प्रत्येकी चिमूटभरहळद आणि कुंकू
• थोडेचंदन / गंधगंध नसल्यास कुंकू वापरा.
• 1 मोठा चमचाअक्षता — थोड्या कुंकवात मिसळलेले अखंड तांदूळ
• मूठभरताजी फुले
• 1पळीसह स्वच्छ पाण्याचे छोटे भांडे (पंचपात्र)
• 1छोटी घंटाऐच्छिक.

अर्पणासाठी

• थोडेफळ, गूळ, खडीसाखर किंवा घरी ताजे बनवलेले काहीही
• 1 किंवा 2 वड्याआरतीसाठी कापूरऐच्छिक; त्याऐवजी निरांजन वापरता येते.

पूजा

1. शांत बसा

   आसनावर किंवा घडी केलेल्या कापडावर पूर्व किंवा उत्तरेकडे तोंड करून देवासमोर बसा. ताट उजवीकडे ठेवा. एक दीर्घ श्वास घ्या आणि काही मिनिटे दिवसाला थांबू द्या.

2. आचमन — तीन वेळा पाणी प्या

   उजव्या तळहातावर थोडे पाणी घेऊन तीन वेळा प्या, प्रत्येक घोटाला पहिली तीन नावे म्हणा. मग चौथे नाव म्हणत थोड्या पाण्याने उजवा हात धुवा.

   ॐ केशवाय नमः। ॐ नारायणाय नमः। ॐ माधवाय नमः। ॐ गोविन्दाय नमः॥केशव, नारायण आणि माधव यांना नमस्कार; गोविंदाला नमस्कार.

3. स्वतःला आणि जागेला पवित्र करा

   पाण्यात बुडवलेले एक फूल घेऊन हा श्लोक म्हणत स्वतःवर, ताटावर आणि देवघरावर काही थेंब शिंपडा.

   ॐ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा। यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः॥पवित्र असो वा अपवित्र, कोणत्याही अवस्थेत असो, जो कमलनयन भगवंताचे स्मरण करतो तो आतून-बाहेरून शुद्ध होतो.

4. दिवा लावा

   दिवा लावून तो देवाच्या उजवीकडे ठेवा आणि त्याला हात जोडा.

   शुभं करोति कल्याणमारोग्यं धनसम्पदः। शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥शुभ, कल्याण, आरोग्य आणि धनसंपदा देणाऱ्या आणि दुर्बुद्धीचा नाश करणाऱ्या दीपज्योतीला नमस्कार.

   Shubham Karoti ›

5. गणपतीचे स्मरण

   प्रत्येक पूजा विघ्नहर्त्या गणपतीपासून सुरू होते. हात जोडून हा श्लोक एकदा म्हणा.

   वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटिसमप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥हे वक्रतुंड, महाकाय, कोटी सूर्यांसारख्या तेजस्वी गणेशा, माझी सर्व कार्ये सदैव निर्विघ्न कर.

   Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›

6. संकल्प — आपला हेतू सांगा

   उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घ्या. आपले नाव, हिंदू पंचांगानुसार आजची तिथी आणि पूजेचा हेतू सांगा — उदा. कुटुंबाच्या कल्याणासाठी. मग पाणी जमिनीवर किंवा ताम्हनात सोडा. आजचा पूर्ण संकल्प वाचण्यासाठी "संकल्प करा" दाबा.

7. घटस्थापना — कलश स्थापन करा

   पात्रात माती पसरून जव पेरा. मध्ये थोड्या तांदळावर कलश ठेवा, त्यात पाणी, एक नाणे आणि सुपारी घाला, मुखावर आंब्याची पाने आणि वर लाल कापडात नारळ ठेवा. हे फक्त पहिल्या दिवशी, एकदाच करा.

8. दिवा

   कलशाजवळ मोठा दिवा लावा. नऊ दिवस अखंड ठेवल्यास सकाळ-संध्याकाळ तूप घाला, आणि त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.

9. ध्यान — देवतेचे आवाहन

   डोळे मिटून देवतेला समोर पाहा. त्यांना येण्याचे आमंत्रण देत चिमूटभर अक्षता वाहा.

   ॐ दुं दुर्गायै नमः। ध्यायामि, आवाहयामि॥

10. त्या दिवशीच्या रूपाची पूजा

    नऊ रूपे क्रमाने: शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चंद्रघंटा, कूष्मांडा, स्कंदमाता, कात्यायनी, कालरात्री, महागौरी आणि सिद्धिदात्री. त्या दिवसाचे नाव घ्या आणि तिला एक फूल अर्पण करा.

11. गंध

    अनामिकेने देवाला गंध किंवा कुंकवाचा टिळा लावा.

    ॐ दुं दुर्गायै नमः। गन्धं समर्पयामि॥

12. पुष्प — फुले

    फुले देवाच्या चरणी एक-एक किंवा थोडी थोडी वाहा.

    ॐ दुं दुर्गायै नमः। पुष्पाणि समर्पयामि॥

13. धूप

    उदबत्ती लावून देवासमोर घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा हळूच ओवाळा. घंटा असल्यास डाव्या हाताने वाजवा.

    ॐ दुं दुर्गायै नमः। धूपम् आघ्रापयामि॥

14. दीप

    दिवा उचलून देवाला दाखवा आणि घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा ओवाळा.

    ॐ दुं दुर्गायै नमः। दीपं दर्शयामि॥

15. नैवेद्य

    नैवेद्य देवासमोर ठेवा. त्याभोवती थोडे पाणी फिरवा आणि हात जोडून अर्पण करा. तो स्वीकारला जात आहे असे मानून क्षणभर थांबा.

    ॐ दुं दुर्गायै नमः। नैवेद्यं निवेदयामि॥

16. सर्वमंगला — देवीची स्तुती

    हात जोडून हा श्लोक म्हणा.

    सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके। शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥हे सर्व मंगल करणाऱ्या, सर्व कार्ये साधणाऱ्या, शरण देणाऱ्या, त्रिनेत्री गौरी नारायणी, तुला नमस्कार असो.

    Sarva Mangala Mangalye ›

17. नवार्ण मंत्र जपा

    माळेवर 108 वेळा, किंवा जमेल तितका, जपा.

    ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे॥

    Navarna Mantra ›Ya Devi Sarvabhuteshu ›Durga Gayatri ›

18. आरती

    कापूर लावून कुटुंबासह अंबे तू है जगदंबे काली म्हणा, ज्योत उजवीकडून ओवाळा. मग आरती सर्वांना द्या.

    Ambe Tu Hai Jagdambe Kaali ›

19. प्रदक्षिणा — श्रद्धेने फेरी

    हा श्लोक म्हणत आपल्या जागी घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा फिरा (जागा असल्यास देवघराभोवती फेरी घाला).

    यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च। तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणपदे पदे॥मागील जन्मांत केलेली सर्व पापे भगवंताच्या प्रदक्षिणेच्या प्रत्येक पावलागणिक नष्ट होतात.

20. क्षमा प्रार्थना

    हात जोडून, जे चुकले किंवा राहून गेले त्याची क्षमा मागा. प्रत्येक पूजा याने पूर्ण होते.

    आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्। पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वर॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर। यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥मला आवाहन येत नाही, विसर्जन येत नाही, पूजाही येत नाही; हे परमेश्वरा, मला क्षमा कर. मंत्र, क्रिया किंवा भक्तीने अपूर्ण अशी जी पूजा मी केली, ती परिपूर्ण होवो.

21. कन्या पूजन — अष्टमी किंवा नवमीला

    दोन ते नऊ मुलींना, आणि पद्धत असल्यास एका लहान मुलाला, बोलवा. त्यांचे पाय धुवा, तिलक लावा, शिरा, पुरी आणि चणे वाढा, छोटी भेट द्या, आणि त्यांना नमस्कार करा.

22. दशमीला समापन

    शेवटचे फूल अर्पण करून देवीचे आभार माना. कलशाचे पाणी घरात शिंपडा, थोडे अंकुरलेले जव आशीर्वाद म्हणून ठेवा, आणि उरलेले बागेत किंवा रोपाखाली ठेवा.

23. प्रसाद

    नमस्कार करा. अर्पण केलेल्या नैवेद्यातील थोडा प्रसाद म्हणून घ्या आणि कुटुंबात वाटा. दिवा आपोआप शांत होऊ द्या.

    Shanti Mantra ›

उपवास

अनेक जण नऊ दिवस फळे, दूध आणि साबुदाणा, राजगिरा असे उपवासाचे पदार्थ खातात; काही पहिल्या आणि शेवटच्या दिवशी उपवास करतात. कुटुंबाची पद्धत आणि तब्येत पाहून करा.

करणे चांगले

• नऊ दिवस जव ओलसर आणि पूजेची जागा स्वच्छ ठेवा.
• जमल्यास रोज एकाच वेळी फूल आणि दिवा अर्पण करा.

परंपरा टाळते

• परंपरेत या दिवसांत घरात मांस, मद्य, कांदा आणि लसूण टाळतात.
• अखंड दिवा देखरेखीशिवाय ठेवू नका; पूजेच्या वेळी लावलेला छोटा सुरक्षित दिवाही पुरेसा आहे.

धावपळीच्या घरासाठी नऊ दिवस मोठा काळ आहे. रोज एक दिवा, तिचे नाव आणि एक फूल हेही नवरात्र पाळणेच आहे.

परंपरा वेगवेगळ्या असतात. आपल्या कुटुंबाच्या पद्धतीने करा.

Muhurtha पूजा विधी