‹ पूजा विधी

जन्माष्टमी पूजा

मध्यरात्री कृष्णजन्म: पाळणा, अभिषेक आणि लोणी-खडीसाखर

सर्वसाधारण पद्धत — बहुतेक घरे

जन्माष्टमी (गोकुळाष्टमी), श्रावण (अमांत) कृष्ण अष्टमी, मुख्य पूजा मध्यरात्री, निशीथ काळात. मुहूर्त अॅपच्या सण कार्डवर वेळ दिसते.

मध्यरात्रीच्या आसपास सुमारे 45 मिनिटे; सजावट वेगळी

कृष्णाचा जन्म मध्यरात्री झाला, म्हणून घर त्याची वाट पाहत जागते. छोटा पाळणा सजवतात, बाळकृष्णाला स्नान घालून, वस्त्रे घालून झोका देतात, आणि लोणी-खडीसाखर अर्पण करतात, जे तो लहानपणी चोरत असे. एखादा मंत्र कठीण वाटला तर त्याऐवजी "ॐ नमो भगवते वासुदेवाय" म्हणू शकता.

या पूजेतील प्रार्थना

Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Krishnaya Vasudevaya ›Om Namo Bhagavate Vasudevaya ›Achyutam Keshavam ›Aarti Kunj Bihari Ki ›

तयारी

एक-दोन दिवस आधी

• फुले आणि कापडाने छोटा पाळणा सजवा; मुलांना हे आवडते.
• तुळस आणा, आणि नसल्यास लड्डू गोपाळासाठी छोटी वस्त्रे.

त्याच दिवशी

• पंजिरी आणि लोणी-खडीसाखर आधीच करा, पंचामृताचे साहित्य तयार ठेवा.
• हवे असल्यास सकाळपासून उपवास करा, आणि दुपारी विश्रांती घ्या म्हणजे जागता येईल.

तुम्हाला काय लागेल

कृष्णासाठी

• 1बाळकृष्णाची (लड्डू गोपाळ) छोटी मूर्ती, किंवा चित्र
• 1पाळणा, फुले आणि कापडासहसजवलेली टोपली किंवा छोटा झोकाही चालेल.
• थोडे थोडेपंचामृत: दूध, दही, तूप, मध, साखर
• 1 संचनवी वस्त्रे, छोटी बासरी आणि मोरपीस
• मूठभरतुळशीची पानेकृष्णाचा नैवेद्य तुळशीसह अर्पण करतात.
• एकेक ताटलोणी-खडीसाखर, पंजिरी आणि फळे

देवघरासाठी

• 1त्याखाली ठेवण्यासाठी स्वच्छ वस्त्रलाल किंवा पिवळे पारंपरिक आहे.
• 1पूजेचे ताट

ताटात

• 1कापसाच्या वातीचे निरांजन / दिवातूप किंवा तिळाचे तेल.
• 2उदबत्ती
• प्रत्येकी चिमूटभरहळद आणि कुंकू
• थोडेचंदन / गंधगंध नसल्यास कुंकू वापरा.
• 1 मोठा चमचाअक्षता — थोड्या कुंकवात मिसळलेले अखंड तांदूळ
• मूठभरताजी फुले
• 1पळीसह स्वच्छ पाण्याचे छोटे भांडे (पंचपात्र)
• 1छोटी घंटाऐच्छिक.

अर्पणासाठी

• थोडेफळ, गूळ, खडीसाखर किंवा घरी ताजे बनवलेले काहीही
• 1 किंवा 2 वड्याआरतीसाठी कापूरऐच्छिक; त्याऐवजी निरांजन वापरता येते.

पूजा

1. पाळणा तयार करा

   सजवलेला पाळणा पूजेच्या जागेजवळ ठेवा, त्यात मऊ कापड घाला. मध्यरात्रीपर्यंत मूर्ती झाकून किंवा बाजूला ठेवा.

2. शांत बसा

   आसनावर किंवा घडी केलेल्या कापडावर पूर्व किंवा उत्तरेकडे तोंड करून देवासमोर बसा. ताट उजवीकडे ठेवा. एक दीर्घ श्वास घ्या आणि काही मिनिटे दिवसाला थांबू द्या.

3. आचमन — तीन वेळा पाणी प्या

   उजव्या तळहातावर थोडे पाणी घेऊन तीन वेळा प्या, प्रत्येक घोटाला पहिली तीन नावे म्हणा. मग चौथे नाव म्हणत थोड्या पाण्याने उजवा हात धुवा.

   ॐ केशवाय नमः। ॐ नारायणाय नमः। ॐ माधवाय नमः। ॐ गोविन्दाय नमः॥केशव, नारायण आणि माधव यांना नमस्कार; गोविंदाला नमस्कार.

4. स्वतःला आणि जागेला पवित्र करा

   पाण्यात बुडवलेले एक फूल घेऊन हा श्लोक म्हणत स्वतःवर, ताटावर आणि देवघरावर काही थेंब शिंपडा.

   ॐ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा। यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः॥पवित्र असो वा अपवित्र, कोणत्याही अवस्थेत असो, जो कमलनयन भगवंताचे स्मरण करतो तो आतून-बाहेरून शुद्ध होतो.

5. दिवा लावा

   दिवा लावून तो देवाच्या उजवीकडे ठेवा आणि त्याला हात जोडा.

   शुभं करोति कल्याणमारोग्यं धनसम्पदः। शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥शुभ, कल्याण, आरोग्य आणि धनसंपदा देणाऱ्या आणि दुर्बुद्धीचा नाश करणाऱ्या दीपज्योतीला नमस्कार.

   Shubham Karoti ›

6. गणपतीचे स्मरण

   प्रत्येक पूजा विघ्नहर्त्या गणपतीपासून सुरू होते. हात जोडून हा श्लोक एकदा म्हणा.

   वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटिसमप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥हे वक्रतुंड, महाकाय, कोटी सूर्यांसारख्या तेजस्वी गणेशा, माझी सर्व कार्ये सदैव निर्विघ्न कर.

   Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›

7. संकल्प — आपला हेतू सांगा

   उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घ्या. आपले नाव, हिंदू पंचांगानुसार आजची तिथी आणि पूजेचा हेतू सांगा — उदा. कुटुंबाच्या कल्याणासाठी. मग पाणी जमिनीवर किंवा ताम्हनात सोडा. आजचा पूर्ण संकल्प वाचण्यासाठी "संकल्प करा" दाबा.

8. ध्यान — देवतेचे आवाहन

   डोळे मिटून देवतेला समोर पाहा. त्यांना येण्याचे आमंत्रण देत चिमूटभर अक्षता वाहा.

   ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। ध्यायामि, आवाहयामि॥

9. मध्यरात्र — जन्म

   निशीथ काळ येताच सर्वांना बोलवा. घंटा किंवा शंख वाजवा आणि "नंद के आनंद भयो" म्हणा, किंवा फक्त आनंदाने त्याचे नाव घ्या. बाळकृष्णाला बाहेर आणा.

10. पंचामृत अभिषेक

    मूर्ती ताटात ठेवा. मंत्र जपत एकेक करून दूध, दही, तूप, मध आणि साखर घाला, मग स्वच्छ पाणी.

    ॐ नमो भगवते वासुदेवाय॥

11. वस्त्रे घाला

    मऊ कापडाने पुसा. नवी वस्त्रे घाला, मुकुट किंवा मोरपीस लावा, आणि हाताजवळ छोटी बासरी ठेवा.

12. गंध

    अनामिकेने देवाला गंध किंवा कुंकवाचा टिळा लावा.

    ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। गन्धं समर्पयामि॥

13. पुष्प — फुले

    फुले देवाच्या चरणी एक-एक किंवा थोडी थोडी वाहा.

    ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। पुष्पाणि समर्पयामि॥

14. धूप

    उदबत्ती लावून देवासमोर घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा हळूच ओवाळा. घंटा असल्यास डाव्या हाताने वाजवा.

    ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। धूपम् आघ्रापयामि॥

15. दीप

    दिवा उचलून देवाला दाखवा आणि घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा ओवाळा.

    ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। दीपं दर्शयामि॥

16. नैवेद्य — लोणी-खडीसाखर

    लोणी-खडीसाखर, पंजिरी आणि फळे त्याच्यासमोर ठेवा, प्रत्येकावर तुळशीचे पान. भोवती थोडे पाणी शिंपडून हात जोडून अर्पण करा.

17. पाळणा हलवा

    त्याला पाळण्यात ठेवा आणि सर्वांनी आळीपाळीने हळूच झोका द्या. हा श्लोक एकत्र म्हणा, किंवा कोणतेही भजन म्हणा.

    कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने। प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः॥वसुदेवपुत्र कृष्ण, हरी, परमात्मा, जो नमन करणाऱ्यांचे क्लेश दूर करतो, त्या गोविंदाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

    Krishnaya Vasudevaya ›Om Namo Bhagavate Vasudevaya ›Achyutam Keshavam ›

18. आरती

    दिवा लावून कुटुंबासह आरती कुंज बिहारी की म्हणा, ज्योत उजवीकडून ओवाळा.

    Aarti Kunj Bihari Ki ›

19. प्रदक्षिणा — श्रद्धेने फेरी

    हा श्लोक म्हणत आपल्या जागी घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा फिरा (जागा असल्यास देवघराभोवती फेरी घाला).

    यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च। तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणपदे पदे॥मागील जन्मांत केलेली सर्व पापे भगवंताच्या प्रदक्षिणेच्या प्रत्येक पावलागणिक नष्ट होतात.

20. क्षमा प्रार्थना

    हात जोडून, जे चुकले किंवा राहून गेले त्याची क्षमा मागा. प्रत्येक पूजा याने पूर्ण होते.

    आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्। पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वर॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर। यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥मला आवाहन येत नाही, विसर्जन येत नाही, पूजाही येत नाही; हे परमेश्वरा, मला क्षमा कर. मंत्र, क्रिया किंवा भक्तीने अपूर्ण अशी जी पूजा मी केली, ती परिपूर्ण होवो.

21. पारणे — उपवास सोडा

    अनेक जण मध्यरात्रीच्या पूजेनंतर प्रसादाने उपवास सोडतात. काही जण दुसऱ्या दिवशी सकाळी उपवास कार्डवर दिसलेल्या वेळेत सोडतात. आपल्या कुटुंबाची रीत पाळा.

उपवास

अनेक जण सकाळपासून मध्यरात्रीच्या पूजेपर्यंत उपवास करतात, गरज असल्यास फळे आणि दूध घेतात. वृद्ध, मुले, आजारी आणि गर्भवतींनी गरजेप्रमाणे खावे; उपवास हानी करण्याजोगा नाही.

करणे चांगले

• मुलांना सजवू द्या, झोका देऊ द्या आणि गाऊ द्या; हा त्यांचाही सण आहे.
• दुसऱ्या दिवशी पंजिरी आणि लोणी-खडीसाखर शेजाऱ्यांना वाटा.

परंपरा टाळते

• नैवेद्य तुळशीसह द्या, पण परंपरेत अंधार पडल्यावर तुळस तोडत नाहीत, म्हणून दिवसाच तोडून ठेवा.
• मध्यरात्रीच्या क्षणी घाई करू नका; सर्व थकले असतील तर छोटे ठेवा, पण आनंदाने.

संपूर्ण पूजा म्हणजे एका बाळाचे स्वागत. आपल्या घरात बाळाचे स्वागत करता तशीच करा.

परंपरा वेगवेगळ्या असतात. आपल्या कुटुंबाच्या पद्धतीने करा.

Muhurtha पूजा विधी