ઉત્તરાયણ પૂજા
ઉત્તરાયણે સૂર્યનો આભાર: તલ, ગોળ અને દાન
સામાન્ય રીત — મોટાભાગનાં ઘર
મકર સંક્રાંતિ (ઉત્તરાયણ), સૂર્ય મકરમાં પ્રવેશે ત્યારે, લગભગ 14 જાન્યુઆરી, સવારે. મુહૂર્ત ઍપના તહેવાર કાર્ડ પર પુણ્ય કાળ દેખાય છે.
લગભગ 20 મિનિટ
સૂર્ય મકરમાં આવે છે અને નવો પાક ઘરે આવે છે. પરિવારો વહેલા સ્નાન કરે છે, સૂર્યને જળ આપે છે, તલ-ગોળ ખાય છે અને દાન કરે છે. નામ અને ખોરાક પ્રદેશ મુજબ બદલાય છે: ચીકી, ઊંધિયું, ખીચડી, પોંગલ. કોઈ મંત્ર અઘરો લાગે તો તેની જગ્યાએ "ॐ સૂર્યાય નમઃ" કહી શકો.
આ પૂજાની પ્રાર્થનાઓ
Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Surya Shloka ›Surya Namaskar Names ›
તૈયારી
આગલા દિવસે
- તલની ચીકી કે લાડુ બનાવો, અને ખીચડી કે પ્રાદેશિક વાનગીની તૈયારી કરો.
- દાન માટે અનાજ, તલ કે ધાબળો અલગ રાખો.
સવારે
- સૂર્યોદય પહેલાં કે તરત પછી સ્નાન કરો; પાણીમાં થોડા તલ નાખવા પરંપરા છે.
- ઊગતા સૂર્ય તરફ મુખવાળી જગ્યા પસંદ કરો.
તમારે શું જોઈએ
સૂર્ય માટે
- 1પાણી ભરેલો તાંબાનો લોટો
- થોડુંલાલ ફૂલ અને ચોખા
- 1 થાળીતલ-ગોળની મીઠાઈ
- 1 વાટકીખીચડી કે પ્રાદેશિક વાનગી
- ચપટીતલ
- યથાશક્તિદાનની વસ્તુઓ
પૂજા સ્થાન માટે
- 1તેની નીચે મૂકવા સ્વચ્છ કપડુંલાલ કે પીળું પરંપરાગત છે.
- 1પૂજાની થાળી
થાળીમાં
- 1રૂની વાટવાળો દીવોઘી કે તલનું તેલ.
- 2અગરબત્તી
- ચપટી-ચપટીકંકુ અને હળદર
- થોડુંચંદનચંદન ન હોય તો કંકુ લો.
- 1 મોટી ચમચીઅક્ષત — થોડા કંકુમાં ભેળવેલા આખા ચોખા
- એક મુઠ્ઠીતાજાં ફૂલ
- 1ચમચી સાથે સ્વચ્છ પાણીનું નાનું પાત્ર
- 1નાની ઘંટડીવૈકલ્પિક.
અર્પણ માટે
- થોડુંફળ, ગોળ, સાકર કે ઘરે તાજું બનાવેલું કંઈ પણ
- 1 કે 2 ટુકડાઆરતી માટે કપૂરવૈકલ્પિક; તેને બદલે દીવો લઈ શકાય.
પૂજા
શાંતિથી બેસો
આસન કે વાળેલા કપડા પર પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ રાખી દેવ સામે બેસો. થાળી જમણી બાજુ રાખો. એક ઊંડો શ્વાસ લો અને થોડી મિનિટ દિવસને થોભવા દો.
ગણેશજીનું સ્મરણ
દરેક પૂજા વિઘ્નહર્તા ગણેશજીથી શરૂ થાય છે. હાથ જોડી આ શ્લોક એક વાર બોલો.
વક્રતુણ્ડ મહાકાય સૂર્યકોટિસમપ્રભ। નિર્વિઘ્નં કુરુ મે દેવ સર્વકાર્યેષુ સર્વદા॥હે વક્રતુંડ, મહાકાય, કરોડ સૂર્ય જેવા તેજસ્વી ગણેશ, મારાં બધાં કાર્ય સદા નિર્વિઘ્ન કરો.સંકલ્પ — હેતુ કહો
જમણી હથેળીમાં થોડું પાણી, અક્ષત અને એક ફૂલ લો. પોતાનું નામ, હિંદુ પંચાંગ મુજબ આજની તિથિ અને પૂજાનો હેતુ કહો — જેમ કે પરિવારના કલ્યાણ માટે. પછી પાણી જમીન પર કે થાળીમાં છોડી દો. આજનો સંપૂર્ણ સંકલ્પ વાંચવા "સંકલ્પ કરો" દબાવો.
સૂર્યને અર્ઘ્ય
સૂર્ય તરફ મુખ કરો. લોટામાં ફૂલ, ચોખા અને તલ નાખો, બંને હાથે ઊંચકો, અને શ્લોક બોલતાં ધીમે જળ રેડો.
ૐ સૂર્યાય નમઃ। જપાકુસુમસઙ્કાશં કાશ્યપેયં મહાદ્યુતિમ્। તમોઽરિં સર્વપાપઘ્નં પ્રણતોઽસ્મિ દિવાકરમ્॥નૈવેદ્ય
મીઠાઈ અને વાનગી સૂર્યના ચિત્ર સામે કે ખુલ્લામાં મૂકો. આસપાસ પાણી છાંટી હાથ જોડી ધરાવો.
ક્ષમા પ્રાર્થના
હાથ જોડી, જે ખોટું થયું કે રહી ગયું તે માટે ક્ષમા માગો. દરેક પૂજા આનાથી પૂર્ણ થાય છે.
આવાહનં ન જાનામિ ન જાનામિ વિસર્જનમ્। પૂજાં ચૈવ ન જાનામિ ક્ષમસ્વ પરમેશ્વર॥ મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં ભક્તિહીનં સુરેશ્વર। યત્પૂજિતં મયા દેવ પરિપૂર્ણં તદસ્તુ મે॥મને આવાહન નથી આવડતું, વિસર્જન નથી આવડતું, પૂજા પણ નથી આવડતી; હે પરમેશ્વર, મને ક્ષમા કરો. મંત્ર, ક્રિયા કે ભક્તિ વગરની જે પૂજા મેં કરી, તે પરિપૂર્ણ થાઓ.દાન
અનાજ, તલ, ધાબળો કે ભોજન જરૂરિયાતમંદને આપો. આજે પરંપરા આના પર સૌથી વધુ ભાર મૂકે છે.
તલ-ગોળ વહેંચો
તલની મીઠાઈ પરિવાર અને પડોશીઓને મીઠા શબ્દ સાથે આપો: મહારાષ્ટ્રમાં કહેવાય છે તલ-ગોળ લો, મીઠું બોલો.
ઉપવાસ
ઉપવાસ જરૂરી નથી. કેટલાક અર્ઘ્ય પછી જ ખાય છે.
કરવું સારું
- પતંગ તારથી દૂર, અને ખુલ્લા ધાબેથી જ ચગાવો.
- એક બગડેલો સંબંધ સુધારો; મીઠું બોલવું જ રિવાજ છે.
પરંપરા ટાળે છે
- કાચ પાયેલી દોરી ન વાપરો; તેનાથી પક્ષીઓ અને લોકો ઘાયલ થાય છે.
- સૂર્ય સામે સીધું ન જુઓ; પડતા જળને જુઓ.
સૂર્ય માગ્યા વિના આપે છે. એક લોટો જળ અને આપેલું કંઈક એ જ ભાવ પાછો વાળે છે.
પરંપરાઓ અલગ અલગ હોય છે. તમારા પરિવારની રીત અનુસરો.