‹ પૂજા વિધિ

રામ નવમી પૂજા

બપોરે રામ જન્મ: પારણું, પાનક અને તેમનું નામ

સામાન્ય રીત — મોટાભાગનાં ઘર

રામ નવમી, ચૈત્ર સુદ નોમ, મુખ્ય પૂજા બપોરે, મધ્યાહ્ને. મુહૂર્ત ઍપના તહેવાર કાર્ડ પર સમય દેખાય છે.

લગભગ 40 મિનિટ

રામનો જન્મ બપોરે થયો, તેથી પરિવાર મધ્યાહ્ને તેમના સ્વાગત માટે ભેગો થાય છે. નાની મૂર્તિ પારણામાં મુકાય છે, ગરમી માટે ઠંડાં પીણાં ધરાય છે, અને તેમનું નામ જપાય છે. કોઈ મંત્ર અઘરો લાગે તો તેની જગ્યાએ "શ્રી રામ જય રામ જય જય રામ" કહી શકો.

આ પૂજાની પ્રાર્થનાઓ

Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Ramaya Rama Bhadraya ›Sri Rama Rama Rameti ›Om Jai Jagdish Hare ›

તૈયારી

આગલા દિવસે

• પૂજાની જગ્યા સાફ કરો અને હોય તો નાનું પારણું સજાવો.
• તુલસી, ફૂલ, ગોળ, સૂંઠ અને એલચી પાનક માટે લો.

સવારે

• સ્નાન કરો અને ઇચ્છો તો બપોર સુધી ઉપવાસ રાખો.
• પાનક અને છાશ કે કચુંબર બનાવો, અને વાંચતા હો તો રામાયણ કે રામ રક્ષા પાસે રાખો.

તમારે શું જોઈએ

રામ માટે

• 1રામ, સીતા, લક્ષ્મણ અને હનુમાનનું ચિત્ર કે મૂર્તિ
• 1નાનું પારણું, ફૂલ સાથેવૈકલ્પિક.
• એક મુઠ્ઠીતુલસીનાં પાન
• 1 જગપાનક: સૂંઠ અને એલચીવાળું ગોળનું પાણી
• 1 થાળીકચુંબર, છાશ કે ખીર
• 1રામાયણ, કે રામ રક્ષાનું પાનુંવૈકલ્પિક.

પૂજા સ્થાન માટે

• 1તેની નીચે મૂકવા સ્વચ્છ કપડુંલાલ કે પીળું પરંપરાગત છે.
• 1પૂજાની થાળી

થાળીમાં

• 1રૂની વાટવાળો દીવોઘી કે તલનું તેલ.
• 2અગરબત્તી
• ચપટી-ચપટીકંકુ અને હળદર
• થોડુંચંદનચંદન ન હોય તો કંકુ લો.
• 1 મોટી ચમચીઅક્ષત — થોડા કંકુમાં ભેળવેલા આખા ચોખા
• એક મુઠ્ઠીતાજાં ફૂલ
• 1ચમચી સાથે સ્વચ્છ પાણીનું નાનું પાત્ર
• 1નાની ઘંટડીવૈકલ્પિક.

અર્પણ માટે

• થોડુંફળ, ગોળ, સાકર કે ઘરે તાજું બનાવેલું કંઈ પણ
• 1 કે 2 ટુકડાઆરતી માટે કપૂરવૈકલ્પિક; તેને બદલે દીવો લઈ શકાય.

પૂજા

1. શાંતિથી બેસો

   આસન કે વાળેલા કપડા પર પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ રાખી દેવ સામે બેસો. થાળી જમણી બાજુ રાખો. એક ઊંડો શ્વાસ લો અને થોડી મિનિટ દિવસને થોભવા દો.

2. આચમન — ત્રણ વાર પાણી પીવું

   જમણી હથેળીમાં થોડું પાણી લઈ ત્રણ વાર પીઓ, દરેક ઘૂંટ સાથે પહેલાં ત્રણ નામ બોલો. પછી ચોથું નામ બોલતાં થોડા પાણીથી જમણો હાથ ધોઈ લો.

   ૐ કેશવાય નમઃ। ૐ નારાયણાય નમઃ। ૐ માધવાય નમઃ। ૐ ગોવિન્દાય નમઃ॥કેશવ, નારાયણ અને માધવને નમસ્કાર; ગોવિંદને નમસ્કાર.

3. પોતાને અને સ્થાનને પવિત્ર કરો

   પાણીમાં બોળેલું એક ફૂલ લઈ આ શ્લોક બોલતાં પોતાના પર, થાળી પર અને પૂજા સ્થાન પર થોડાં ટીપાં છાંટો.

   ૐ અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થાં ગતોઽપિ વા। યઃ સ્મરેત્ પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તરઃ શુચિઃ॥પવિત્ર હોય કે અપવિત્ર, કોઈ પણ અવસ્થામાં હોય, જે કમળનયન ભગવાનનું સ્મરણ કરે છે તે અંદર-બહારથી શુદ્ધ થાય છે.

4. દીવો કરો

   દીવો પ્રગટાવી દેવની જમણી બાજુ મૂકો અને તેને હાથ જોડો.

   શુભં કરોતિ કલ્યાણમારોગ્યં ધનસમ્પદઃ। શત્રુબુદ્ધિવિનાશાય દીપજ્યોતિર્નમોઽસ્તુ તે॥શુભ, કલ્યાણ, આરોગ્ય અને ધનસંપત્તિ આપનારી અને દુર્બુદ્ધિનો નાશ કરનારી દીપજ્યોતિને નમસ્કાર.

   Shubham Karoti ›

5. ગણેશજીનું સ્મરણ

   દરેક પૂજા વિઘ્નહર્તા ગણેશજીથી શરૂ થાય છે. હાથ જોડી આ શ્લોક એક વાર બોલો.

   વક્રતુણ્ડ મહાકાય સૂર્યકોટિસમપ્રભ। નિર્વિઘ્નં કુરુ મે દેવ સર્વકાર્યેષુ સર્વદા॥હે વક્રતુંડ, મહાકાય, કરોડ સૂર્ય જેવા તેજસ્વી ગણેશ, મારાં બધાં કાર્ય સદા નિર્વિઘ્ન કરો.

   Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›

6. સંકલ્પ — હેતુ કહો

   જમણી હથેળીમાં થોડું પાણી, અક્ષત અને એક ફૂલ લો. પોતાનું નામ, હિંદુ પંચાંગ મુજબ આજની તિથિ અને પૂજાનો હેતુ કહો — જેમ કે પરિવારના કલ્યાણ માટે. પછી પાણી જમીન પર કે થાળીમાં છોડી દો. આજનો સંપૂર્ણ સંકલ્પ વાંચવા "સંકલ્પ કરો" દબાવો.

7. ધ્યાન — દેવનું આવાહન

   આંખો બંધ કરી દેવને સામે જુઓ. તેમને પધારવાનું આમંત્રણ આપતાં ચપટી અક્ષત અર્પણ કરો.

   ૐ શ્રી રામાય નમઃ। ધ્યાયામિ, આવાહયામિ॥

8. બપોર — જન્મ

   મધ્યાહ્ન આવતાં બધાને બોલાવો. ઘંટડી કે શંખ વગાડો, અને આનંદથી તેમનું નામ પોકારો. નાની મૂર્તિ પારણામાં મૂકી ધીમેથી ઝુલાવો.

9. ગંધ — ચંદન

   અનામિકા આંગળીથી દેવને ચંદન કે કંકુનું તિલક કરો.

   ૐ શ્રી રામાય નમઃ। ગન્ધં સમર્પયામિ॥

10. પુષ્પ — ફૂલ

    ફૂલ દેવના ચરણોમાં એક-એક કરીને કે થોડાં સાથે અર્પણ કરો.

    ૐ શ્રી રામાય નમઃ। પુષ્પાણિ સમર્પયામિ॥

11. ધૂપ

    અગરબત્તી પ્રગટાવી દેવ સામે ઘડિયાળની દિશામાં ત્રણ વાર ધીમે ફેરવો. ઘંટડી હોય તો ડાબા હાથે વગાડો.

    ૐ શ્રી રામાય નમઃ। ધૂપમ્ આઘ્રાપયામિ॥

12. દીપ

    દીવો ઉપાડી દેવને બતાવો અને ઘડિયાળની દિશામાં ત્રણ વાર ફેરવો.

    ૐ શ્રી રામાય નમઃ। દીપં દર્શયામિ॥

13. નૈવેદ્ય — પાનક

    પાનક, કચુંબર અને ફળ તેમની સામે મૂકો, દરેક પર તુલસીનું પાન. આસપાસ થોડું પાણી છાંટી હાથ જોડી અર્પણ કરો.

14. સ્તુતિ કરો

    આ શ્લોક સાથે બોલો.

    રામાય રામભદ્રાય રામચન્દ્રાય વેધસે। રઘુનાથાય નાથાય સીતાયાઃ પતયે નમઃ॥રામને, રામભદ્રને, રામચંદ્રને, વિધાતાને, રઘુનાથને, સીતાના પતિને નમસ્કાર.

    Ramaya Rama Bhadraya ›

15. નામ જપો

    માળા પર 108 વાર "રામ" જપો, કે બાલકાંડનો તેમના જન્મનો અધ્યાય વાંચો.

    રામ॥

    Sri Rama Rama Rameti ›

16. આરતી

    દીવો કે કપૂર પ્રગટાવી પરિવાર સાથે ॐ જય જગદીશ હરે ગાઓ, જ્યોત ઘડિયાળની દિશામાં ફેરવો.

    Om Jai Jagdish Hare ›

17. પ્રદક્ષિણા — શ્રદ્ધાથી ફરવું

    આ શ્લોક બોલતાં પોતાની જગ્યાએ ઘડિયાળની દિશામાં ત્રણ વાર ફરો (જગ્યા હોય તો પૂજા સ્થાનની પ્રદક્ષિણા કરો).

    યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ જન્માન્તરકૃતાનિ ચ। તાનિ તાનિ વિનશ્યન્તિ પ્રદક્ષિણપદે પદે॥પાછલા જન્મોમાં થયેલાં બધાં પાપ ભગવાનની પ્રદક્ષિણાના દરેક પગલે નાશ પામે છે.

18. ક્ષમા પ્રાર્થના

    હાથ જોડી, જે ખોટું થયું કે રહી ગયું તે માટે ક્ષમા માગો. દરેક પૂજા આનાથી પૂર્ણ થાય છે.

    આવાહનં ન જાનામિ ન જાનામિ વિસર્જનમ્। પૂજાં ચૈવ ન જાનામિ ક્ષમસ્વ પરમેશ્વર॥ મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં ભક્તિહીનં સુરેશ્વર। યત્પૂજિતં મયા દેવ પરિપૂર્ણં તદસ્તુ મે॥મને આવાહન નથી આવડતું, વિસર્જન નથી આવડતું, પૂજા પણ નથી આવડતી; હે પરમેશ્વર, મને ક્ષમા કરો. મંત્ર, ક્રિયા કે ભક્તિ વગરની જે પૂજા મેં કરી, તે પરિપૂર્ણ થાઓ.

19. પાનક વહેંચો

    પાનક અને કચુંબર બધાને આપો, અને થાય તો વટેમાર્ગુઓને પણ. ગરમીમાં અજાણ્યાને ઠંડું પીણું આપવું પરંપરામાં પૂજા જ ગણાય છે.

ઉપવાસ

ઘણા બપોરની પૂજા સુધી કે આખો દિવસ ફળ અને દૂધ પર ઉપવાસ રાખે છે. વૃદ્ધો, બાળકો, બીમાર અને સગર્ભાઓએ જરૂર મુજબ ખાવું.

કરવું સારું

• બાળકોને તેમના જન્મની કથા વાંચી કે કહી સંભળાવો.
• તડકામાં કામ કરનારને પાણી કે ઠંડું પીણું આપો.

પરંપરા ટાળે છે

• બપોરનો સમય એમ જ જવા ન દો; એ જ દિવસનો સાર છે, પણ પછીની પૂજા પણ પૂજા જ છે.
• ધરાવવાના ભોજનમાં ડુંગળી અને લસણ ટાળો.

રામ વચન પાળવા માટે યાદ કરાય છે. આજે પાળેલું વચન કોઈ પણ અર્પણ જેટલું તેમનું સન્માન છે.

પરંપરાઓ અલગ અલગ હોય છે. તમારા પરિવારની રીત અનુસરો.

Muhurtha પૂજા વિધિ