सरस्वती पूजा
विद्येच्या देवीचे पूजन: पुस्तके, पिवळी फुले आणि पहिला धडा
सर्वसाधारण पद्धत — बहुतेक घरे
वसंत पंचमी, माघ शुक्ल पंचमी, सकाळी. अनेक जण नवरात्रातही तिची पूजा करतात. मुहूर्त अॅपच्या सण कार्डवर दिवस दिसतो.
सुमारे 30 मिनिटे
सरस्वती ही ज्ञान, संगीत आणि वाणीची देवी. विद्यार्थी आपली पुस्तके आणि वाद्ये तिच्यासमोर ठेवतात, कुटुंब पिवळे कपडे घालते, आणि लहान मूल पहिले अक्षर लिहू शकते. एखादा मंत्र कठीण वाटला तर त्याऐवजी "ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः" म्हणू शकता.
या पूजेतील प्रार्थना
Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Saraswati Vandana ›Shanti Mantra ›
तयारी
आदल्या दिवशी
- पूजेची जागा स्वच्छ करा, आणि ठेवायची पुस्तके, पेन आणि वाद्ये पुसून घ्या.
- पिवळी किंवा पांढरी फुले आणा, आणि केशरी भात किंवा बुंदीसारखा पिवळा गोड पदार्थ ठरवा.
सकाळी
- स्नान करून, असल्यास पिवळे किंवा पांढरे कपडे घाला.
- मुलांना जवळ ठेवा; ही पूजा मुख्यतः त्यांच्यासाठी आहे.
तुम्हाला काय लागेल
सरस्वतीसाठी
- 1सरस्वतीचे चित्र किंवा मूर्ती
- जितकी असतीलपुस्तके, पेन आणि वाद्येस्वच्छ आणि बंद.
- मूठभरपिवळी किंवा पांढरी फुले
- 1पिवळे कापड
- 1 ताटकेशरी भात, बुंदी किंवा इतर पिवळा गोड पदार्थ
- थोडीफळे, हंगाम असल्यास बोरे
देवघरासाठी
- 1त्याखाली ठेवण्यासाठी स्वच्छ वस्त्रलाल किंवा पिवळे पारंपरिक आहे.
- 1पूजेचे ताट
ताटात
- 1कापसाच्या वातीचे निरांजन / दिवातूप किंवा तिळाचे तेल.
- 2उदबत्ती
- प्रत्येकी चिमूटभरहळद आणि कुंकू
- थोडेचंदन / गंधगंध नसल्यास कुंकू वापरा.
- 1 मोठा चमचाअक्षता — थोड्या कुंकवात मिसळलेले अखंड तांदूळ
- मूठभरताजी फुले
- 1पळीसह स्वच्छ पाण्याचे छोटे भांडे (पंचपात्र)
- 1छोटी घंटाऐच्छिक.
अर्पणासाठी
- थोडेफळ, गूळ, खडीसाखर किंवा घरी ताजे बनवलेले काहीही
- 1 किंवा 2 वड्याआरतीसाठी कापूरऐच्छिक; त्याऐवजी निरांजन वापरता येते.
पूजा
शांत बसा
आसनावर किंवा घडी केलेल्या कापडावर पूर्व किंवा उत्तरेकडे तोंड करून देवासमोर बसा. ताट उजवीकडे ठेवा. एक दीर्घ श्वास घ्या आणि काही मिनिटे दिवसाला थांबू द्या.
आचमन — तीन वेळा पाणी प्या
उजव्या तळहातावर थोडे पाणी घेऊन तीन वेळा प्या, प्रत्येक घोटाला पहिली तीन नावे म्हणा. मग चौथे नाव म्हणत थोड्या पाण्याने उजवा हात धुवा.
ॐ केशवाय नमः। ॐ नारायणाय नमः। ॐ माधवाय नमः। ॐ गोविन्दाय नमः॥केशव, नारायण आणि माधव यांना नमस्कार; गोविंदाला नमस्कार.स्वतःला आणि जागेला पवित्र करा
पाण्यात बुडवलेले एक फूल घेऊन हा श्लोक म्हणत स्वतःवर, ताटावर आणि देवघरावर काही थेंब शिंपडा.
ॐ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा। यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः॥पवित्र असो वा अपवित्र, कोणत्याही अवस्थेत असो, जो कमलनयन भगवंताचे स्मरण करतो तो आतून-बाहेरून शुद्ध होतो.दिवा लावा
दिवा लावून तो देवाच्या उजवीकडे ठेवा आणि त्याला हात जोडा.
शुभं करोति कल्याणमारोग्यं धनसम्पदः। शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥शुभ, कल्याण, आरोग्य आणि धनसंपदा देणाऱ्या आणि दुर्बुद्धीचा नाश करणाऱ्या दीपज्योतीला नमस्कार.गणपतीचे स्मरण
प्रत्येक पूजा विघ्नहर्त्या गणपतीपासून सुरू होते. हात जोडून हा श्लोक एकदा म्हणा.
वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटिसमप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥हे वक्रतुंड, महाकाय, कोटी सूर्यांसारख्या तेजस्वी गणेशा, माझी सर्व कार्ये सदैव निर्विघ्न कर.संकल्प — आपला हेतू सांगा
उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घ्या. आपले नाव, हिंदू पंचांगानुसार आजची तिथी आणि पूजेचा हेतू सांगा — उदा. कुटुंबाच्या कल्याणासाठी. मग पाणी जमिनीवर किंवा ताम्हनात सोडा. आजचा पूर्ण संकल्प वाचण्यासाठी "संकल्प करा" दाबा.
ध्यान — देवतेचे आवाहन
डोळे मिटून देवतेला समोर पाहा. त्यांना येण्याचे आमंत्रण देत चिमूटभर अक्षता वाहा.
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः। ध्यायामि, आवाहयामि॥पुस्तके आणि वाद्ये ठेवा
तिच्यासमोर पिवळे कापड घालून पुस्तके, पेन आणि वाद्ये ठेवा. प्रत्येकाला चंदनाचा ठिपका लावा.
गंध
अनामिकेने देवाला गंध किंवा कुंकवाचा टिळा लावा.
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः। गन्धं समर्पयामि॥पुष्प — फुले
फुले देवाच्या चरणी एक-एक किंवा थोडी थोडी वाहा.
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः। पुष्पाणि समर्पयामि॥धूप
उदबत्ती लावून देवासमोर घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा हळूच ओवाळा. घंटा असल्यास डाव्या हाताने वाजवा.
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः। धूपम् आघ्रापयामि॥दीप
दिवा उचलून देवाला दाखवा आणि घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा ओवाळा.
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः। दीपं दर्शयामि॥नैवेद्य
नैवेद्य देवासमोर ठेवा. त्याभोवती थोडे पाणी फिरवा आणि हात जोडून अर्पण करा. तो स्वीकारला जात आहे असे मानून क्षणभर थांबा.
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः। नैवेद्यं निवेदयामि॥सरस्वती वंदना
हात जोडून मुलांसह हा श्लोक म्हणा.
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता। या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना॥जी कुंद, चंद्र आणि हिमासारखी शुभ्र आहे, शुभ्र वस्त्र ल्यालेली, शुभ्र कमळावर बसलेली, वीणा धारण केलेली: जडत्व दूर करणारी ती सरस्वती माझे रक्षण करो.तिचा मंत्र जपा
हा माळेवर किंवा बोटांवर 11 किंवा 108 वेळा जपा.
ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः॥आरती
दिवा किंवा कापूर लावून तिच्यासमोर उजवीकडून ओवाळा, कुटुंबाने एकत्र म्हणावे किंवा प्रार्थना करावी. दोन्ही तळव्यांनी त्याची ऊब डोळ्यांना लावा.
प्रदक्षिणा — श्रद्धेने फेरी
हा श्लोक म्हणत आपल्या जागी घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा फिरा (जागा असल्यास देवघराभोवती फेरी घाला).
यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च। तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणपदे पदे॥मागील जन्मांत केलेली सर्व पापे भगवंताच्या प्रदक्षिणेच्या प्रत्येक पावलागणिक नष्ट होतात.क्षमा प्रार्थना
हात जोडून, जे चुकले किंवा राहून गेले त्याची क्षमा मागा. प्रत्येक पूजा याने पूर्ण होते.
आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्। पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वर॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर। यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥मला आवाहन येत नाही, विसर्जन येत नाही, पूजाही येत नाही; हे परमेश्वरा, मला क्षमा कर. मंत्र, क्रिया किंवा भक्तीने अपूर्ण अशी जी पूजा मी केली, ती परिपूर्ण होवो.पहिला धडा
लहान मुलाकडून तांदळात किंवा पाटीवर पहिली अक्षरे किंवा "ॐ" लिहवा, मोठ्यांनी त्याचा हात धरावा. मोठ्या मुलांनी काही ओळी वाचाव्या किंवा थोडे संगीत वाजवावे. परंपरेत पूजा संपेपर्यंत पुस्तके देवीजवळ राहतात.
प्रसाद
नमस्कार करा. अर्पण केलेल्या नैवेद्यातील थोडा प्रसाद म्हणून घ्या आणि कुटुंबात वाटा. दिवा आपोआप शांत होऊ द्या.
उपवास
उपवास आवश्यक नाही. काही जण पूजेनंतरच खातात.
करणे चांगले
- प्रत्येक मुलाला स्वतःच्या हाताने फूल वाहू द्या.
- गरजू मुलाला पुस्तक किंवा पेन द्या.
परंपरा टाळते
- पुस्तके ओलांडू नका किंवा जमिनीवर ठेवू नका.
- हा दिवस अभ्यासाची सुटी मानू नका; थोडे वाचन याचाच भाग आहे.
परंपरा सांगते की ज्ञान वाटल्याने वाढते. आज कुणाला शिकवलेला धडाही एक अर्पण आहे.
परंपरा वेगवेगळ्या असतात. आपल्या कुटुंबाच्या पद्धतीने करा.