दैनंदिन पूजा
पाच उपचारांची छोटी घरगुती पूजा, कोणत्याही दिवशी आणि कोणत्याही देवतेसाठी
संपूर्ण भारतात सारखी
सकाळी स्नानानंतर, जेवणापूर्वी. अनेक जण संध्याकाळी दिवा लावतानाही करतात.
15 ते 20 मिनिटे
ही पंचोपचार पूजा आहे — पाच उपचारांनी पूजा: गंध, फुले, धूप, दीप आणि नैवेद्य. ही संपूर्ण षोडशोपचार पूजेचे रोजचे रूप आहे आणि प्रत्येक सणाची पूजा याच पायावर उभी असते. जिथे ही मार्गदर्शिका "तुमची इष्ट देवता" म्हणते, तिथे तुम्ही ज्या देवतेची पूजा करत आहात त्यांचे नाव घ्या — उदा. इष्टदेवतायै ऐवजी गणपतीसाठी गणपतये किंवा लक्ष्मीसाठी लक्ष्म्यै म्हणा. मंत्र येत नसेल तर मनापासून आपल्या शब्दांत अर्पण करणेही पुरेसे आहे.
या पूजेतील प्रार्थना
Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Om Jai Jagdish Hare ›Karpura Gauram ›Shanti Mantra ›
तयारी
आदल्या रात्री
- देवघर स्वच्छ करा आणि फोटो किंवा मूर्ती पुसून घ्या.
- निरांजन, ताम्हन आणि पाण्याचे छोटे भांडे धुऊन ठेवा.
- ताजे तेल किंवा तूप आणि कापसाची नवी वात तयार ठेवा.
सकाळी
- स्नान करून स्वच्छ कपडे घाला.
- ताजी फुले तोडा किंवा आणा. ती आधी हुंगू नका; ती देवासाठी आहेत.
- नैवेद्य तयार ठेवा — फळ किंवा थोडी खडीसाखरही पुरेशी आहे.
तुम्हाला काय लागेल
देवघरासाठी
- 1इष्ट देवतेचा फोटो किंवा मूर्ती
- 1त्याखाली ठेवण्यासाठी स्वच्छ वस्त्रलाल किंवा पिवळे पारंपरिक आहे.
- 1पूजेचे ताट
ताटात
- 1कापसाच्या वातीचे निरांजन / दिवातूप किंवा तिळाचे तेल.
- 2उदबत्ती
- प्रत्येकी चिमूटभरहळद आणि कुंकू
- थोडेचंदन / गंधगंध नसल्यास कुंकू वापरा.
- 1 मोठा चमचाअक्षता — थोड्या कुंकवात मिसळलेले अखंड तांदूळ
- मूठभरताजी फुले
- 1पळीसह स्वच्छ पाण्याचे छोटे भांडे (पंचपात्र)
- 1छोटी घंटाऐच्छिक.
अर्पणासाठी
- थोडेफळ, गूळ, खडीसाखर किंवा घरी ताजे बनवलेले काहीही
- 1 किंवा 2 वड्याआरतीसाठी कापूरऐच्छिक; त्याऐवजी निरांजन वापरता येते.
पूजा
शांत बसा
आसनावर किंवा घडी केलेल्या कापडावर पूर्व किंवा उत्तरेकडे तोंड करून देवासमोर बसा. ताट उजवीकडे ठेवा. एक दीर्घ श्वास घ्या आणि काही मिनिटे दिवसाला थांबू द्या.
आचमन — तीन वेळा पाणी प्या
उजव्या तळहातावर थोडे पाणी घेऊन तीन वेळा प्या, प्रत्येक घोटाला पहिली तीन नावे म्हणा. मग चौथे नाव म्हणत थोड्या पाण्याने उजवा हात धुवा.
ॐ केशवाय नमः। ॐ नारायणाय नमः। ॐ माधवाय नमः। ॐ गोविन्दाय नमः॥केशव, नारायण आणि माधव यांना नमस्कार; गोविंदाला नमस्कार.स्वतःला आणि जागेला पवित्र करा
पाण्यात बुडवलेले एक फूल घेऊन हा श्लोक म्हणत स्वतःवर, ताटावर आणि देवघरावर काही थेंब शिंपडा.
ॐ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा। यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः॥पवित्र असो वा अपवित्र, कोणत्याही अवस्थेत असो, जो कमलनयन भगवंताचे स्मरण करतो तो आतून-बाहेरून शुद्ध होतो.दिवा लावा
दिवा लावून तो देवाच्या उजवीकडे ठेवा आणि त्याला हात जोडा.
शुभं करोति कल्याणमारोग्यं धनसम्पदः। शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥शुभ, कल्याण, आरोग्य आणि धनसंपदा देणाऱ्या आणि दुर्बुद्धीचा नाश करणाऱ्या दीपज्योतीला नमस्कार.गणपतीचे स्मरण
प्रत्येक पूजा विघ्नहर्त्या गणपतीपासून सुरू होते. हात जोडून हा श्लोक एकदा म्हणा.
वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटिसमप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥हे वक्रतुंड, महाकाय, कोटी सूर्यांसारख्या तेजस्वी गणेशा, माझी सर्व कार्ये सदैव निर्विघ्न कर.संकल्प — आपला हेतू सांगा
उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घ्या. आपले नाव, हिंदू पंचांगानुसार आजची तिथी आणि पूजेचा हेतू सांगा — उदा. कुटुंबाच्या कल्याणासाठी. मग पाणी जमिनीवर किंवा ताम्हनात सोडा. आजचा पूर्ण संकल्प वाचण्यासाठी "संकल्प करा" दाबा.
ध्यान — देवतेचे आवाहन
डोळे मिटून देवतेला समोर पाहा. त्यांना येण्याचे आमंत्रण देत चिमूटभर अक्षता वाहा.
ॐ श्री इष्टदेवतायै नमः। ध्यायामि, आवाहयामि॥गंध
अनामिकेने देवाला गंध किंवा कुंकवाचा टिळा लावा.
ॐ श्री इष्टदेवतायै नमः। गन्धं समर्पयामि॥पुष्प — फुले
फुले देवाच्या चरणी एक-एक किंवा थोडी थोडी वाहा.
ॐ श्री इष्टदेवतायै नमः। पुष्पाणि समर्पयामि॥धूप
उदबत्ती लावून देवासमोर घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा हळूच ओवाळा. घंटा असल्यास डाव्या हाताने वाजवा.
ॐ श्री इष्टदेवतायै नमः। धूपम् आघ्रापयामि॥दीप
दिवा उचलून देवाला दाखवा आणि घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा ओवाळा.
ॐ श्री इष्टदेवतायै नमः। दीपं दर्शयामि॥नैवेद्य
नैवेद्य देवासमोर ठेवा. त्याभोवती थोडे पाणी फिरवा आणि हात जोडून अर्पण करा. तो स्वीकारला जात आहे असे मानून क्षणभर थांबा.
ॐ श्री इष्टदेवतायै नमः। नैवेद्यं निवेदयामि॥आरती
कापूर लावा किंवा निरांजन घेऊन आरती म्हणा — ॐ जय जगदीश हरे कोणत्याही देवतेसाठी चालते, किंवा आपल्या इष्ट देवतेची आरती म्हणा. ज्योत देवासमोर घड्याळाच्या दिशेने ओवाळा, मग दोन्ही तळहातांनी तिची ऊब डोळ्यांना लावा.
प्रदक्षिणा — श्रद्धेने फेरी
हा श्लोक म्हणत आपल्या जागी घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा फिरा (जागा असल्यास देवघराभोवती फेरी घाला).
यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च। तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणपदे पदे॥मागील जन्मांत केलेली सर्व पापे भगवंताच्या प्रदक्षिणेच्या प्रत्येक पावलागणिक नष्ट होतात.क्षमा प्रार्थना
हात जोडून, जे चुकले किंवा राहून गेले त्याची क्षमा मागा. प्रत्येक पूजा याने पूर्ण होते.
आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्। पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वर॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर। यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥मला आवाहन येत नाही, विसर्जन येत नाही, पूजाही येत नाही; हे परमेश्वरा, मला क्षमा कर. मंत्र, क्रिया किंवा भक्तीने अपूर्ण अशी जी पूजा मी केली, ती परिपूर्ण होवो.प्रसाद
नमस्कार करा. अर्पण केलेल्या नैवेद्यातील थोडा प्रसाद म्हणून घ्या आणि कुटुंबात वाटा. दिवा आपोआप शांत होऊ द्या.
करणे चांगले
- देवघर आणि भांडी स्वच्छ ठेवा.
- दररोज ताजी फुले आणि ताजे पाणी घ्या.
- शक्य असल्यास रोज साधारण एकाच वेळी पूजा करा — वेळेपेक्षा नियमितता महत्त्वाची.
परंपरा टाळते
- जमिनीवर पडलेली किंवा हुंगलेली फुले वाहू नका.
- दिवा तोंडाने फुंकून विझवू नका; तो आपोआप शांत होऊ द्या किंवा हाताने वारा घाला.
- दिवा तेवत असताना देवघराकडे पाठ करू नका.
सुरुवात करण्याची कोणतीही चुकीची पद्धत नाही. धावपळीच्या दिवशी दिवा लावणे, एक मंत्र म्हणणे आणि हात जोडणे हीसुद्धा पूजाच आहे.
परंपरा वेगवेगळ्या असतात. आपल्या कुटुंबाच्या पद्धतीने करा.