सत्यनारायण पूजा
विष्णूची कौटुंबिक पूजा, कथा आणि शिऱ्याच्या प्रसादासह
सर्वसाधारण पद्धत — बहुतेक घरे
बहुधा पौर्णिमेच्या संध्याकाळी; नवे घर, लग्न किंवा कोणत्याही कृतज्ञतेच्या प्रसंगीही. कुटुंब एकत्र असेल तर कोणताही दिवस चालतो.
कथेसह सुमारे 1 ते 1½ तास
सत्यनारायण म्हणजे सत्याचा स्वामी या रूपातील विष्णू. कुटुंब एकत्र येते, छोटा मंडप उभारते, पूजा करते आणि कथेचे पाच अध्याय वाचते, मग सर्व जण प्रसाद वाटून घेतात. यासाठी गुरुजी आवश्यक नाहीत, आणि प्रसाद वाटणे पूजेइतकेच महत्त्वाचे आहे. एखादा मंत्र कठीण वाटला तर त्याऐवजी "ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः" म्हणू शकता.
या पूजेतील प्रार्थना
Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Om Jai Jagdish Hare ›Shantakaram ›Om Namo Narayanaya ›
तयारी
एक-दोन दिवस आधी
- कुटुंब आणि शेजाऱ्यांना बोलवा; सत्यनारायण पूजा वाटून घेण्यासाठीच असते.
- केळीचे खांब किंवा पाने, तुळस, आणि शिऱ्याचे साहित्य आणा.
त्याच दिवशी
- हवे असल्यास पूजेपर्यंत उपवास करा, आणि सुरू करण्यापूर्वी स्नान करा.
- रवा, तूप आणि साखर समान प्रमाणात, केळे आणि दुधासह, शिरा ताजा करा.
तुम्हाला काय लागेल
सत्यनारायणासाठी
- 1सत्यनारायण किंवा विष्णूचे चित्र, किंवा शाळिग्राम
- 2–4मंडपासाठी केळीचे खांब किंवा पानेन मिळाल्यास चित्राभोवती फुलांचा हार चालेल.
- 1पाणी, आंब्याची पाने आणि नारळ असलेला कलश
- मूठभरतुळशीची पानेविष्णूचा नैवेद्य तुळशीसह अर्पण करतात.
- पहिले तीन समान प्रमाणातशिरा: रवा, तूप, साखर, केळे, दूधपारंपरिक प्रमाण सव्वा-सव्वा असते.
- 1 ताटपंचामृत, फळे आणि विड्याची पाने
देवघरासाठी
- 1त्याखाली ठेवण्यासाठी स्वच्छ वस्त्रलाल किंवा पिवळे पारंपरिक आहे.
- 1पूजेचे ताट
ताटात
- 1कापसाच्या वातीचे निरांजन / दिवातूप किंवा तिळाचे तेल.
- 2उदबत्ती
- प्रत्येकी चिमूटभरहळद आणि कुंकू
- थोडेचंदन / गंधगंध नसल्यास कुंकू वापरा.
- 1 मोठा चमचाअक्षता — थोड्या कुंकवात मिसळलेले अखंड तांदूळ
- मूठभरताजी फुले
- 1पळीसह स्वच्छ पाण्याचे छोटे भांडे (पंचपात्र)
- 1छोटी घंटाऐच्छिक.
अर्पणासाठी
- थोडेफळ, गूळ, खडीसाखर किंवा घरी ताजे बनवलेले काहीही
- 1 किंवा 2 वड्याआरतीसाठी कापूरऐच्छिक; त्याऐवजी निरांजन वापरता येते.
पूजा
मंडप उभारा
केळीचे खांब किंवा पाने छोट्या चौरंगाला बांधा, स्वच्छ कापड घाला आणि त्यावर चित्र ठेवा. समोर थोड्या तांदळावर कलश ठेवा.
शांत बसा
आसनावर किंवा घडी केलेल्या कापडावर पूर्व किंवा उत्तरेकडे तोंड करून देवासमोर बसा. ताट उजवीकडे ठेवा. एक दीर्घ श्वास घ्या आणि काही मिनिटे दिवसाला थांबू द्या.
आचमन — तीन वेळा पाणी प्या
उजव्या तळहातावर थोडे पाणी घेऊन तीन वेळा प्या, प्रत्येक घोटाला पहिली तीन नावे म्हणा. मग चौथे नाव म्हणत थोड्या पाण्याने उजवा हात धुवा.
ॐ केशवाय नमः। ॐ नारायणाय नमः। ॐ माधवाय नमः। ॐ गोविन्दाय नमः॥केशव, नारायण आणि माधव यांना नमस्कार; गोविंदाला नमस्कार.स्वतःला आणि जागेला पवित्र करा
पाण्यात बुडवलेले एक फूल घेऊन हा श्लोक म्हणत स्वतःवर, ताटावर आणि देवघरावर काही थेंब शिंपडा.
ॐ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा। यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः॥पवित्र असो वा अपवित्र, कोणत्याही अवस्थेत असो, जो कमलनयन भगवंताचे स्मरण करतो तो आतून-बाहेरून शुद्ध होतो.दिवा लावा
दिवा लावून तो देवाच्या उजवीकडे ठेवा आणि त्याला हात जोडा.
शुभं करोति कल्याणमारोग्यं धनसम्पदः। शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥शुभ, कल्याण, आरोग्य आणि धनसंपदा देणाऱ्या आणि दुर्बुद्धीचा नाश करणाऱ्या दीपज्योतीला नमस्कार.गणपतीचे स्मरण
प्रत्येक पूजा विघ्नहर्त्या गणपतीपासून सुरू होते. हात जोडून हा श्लोक एकदा म्हणा.
वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटिसमप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥हे वक्रतुंड, महाकाय, कोटी सूर्यांसारख्या तेजस्वी गणेशा, माझी सर्व कार्ये सदैव निर्विघ्न कर.संकल्प — आपला हेतू सांगा
उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घ्या. आपले नाव, हिंदू पंचांगानुसार आजची तिथी आणि पूजेचा हेतू सांगा — उदा. कुटुंबाच्या कल्याणासाठी. मग पाणी जमिनीवर किंवा ताम्हनात सोडा. आजचा पूर्ण संकल्प वाचण्यासाठी "संकल्प करा" दाबा.
ध्यान — देवतेचे आवाहन
डोळे मिटून देवतेला समोर पाहा. त्यांना येण्याचे आमंत्रण देत चिमूटभर अक्षता वाहा.
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः। ध्यायामि, आवाहयामि॥गंध
अनामिकेने देवाला गंध किंवा कुंकवाचा टिळा लावा.
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः। गन्धं समर्पयामि॥पुष्प — फुले
फुले देवाच्या चरणी एक-एक किंवा थोडी थोडी वाहा.
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः। पुष्पाणि समर्पयामि॥धूप
उदबत्ती लावून देवासमोर घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा हळूच ओवाळा. घंटा असल्यास डाव्या हाताने वाजवा.
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः। धूपम् आघ्रापयामि॥दीप
दिवा उचलून देवाला दाखवा आणि घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा ओवाळा.
ॐ श्री सत्यनारायणाय नमः। दीपं दर्शयामि॥नैवेद्य — शिरा
शिरा, पंचामृत आणि फळे त्यांच्यासमोर ठेवा, प्रत्येकावर तुळशीचे पान. भोवती थोडे पाणी शिंपडून हात जोडून अर्पण करा.
कथा वाचा
सर्व जण एकत्र बसा आणि एका व्यक्तीने सत्यनारायण कथेचे पाच अध्याय कुटुंबाच्या भाषेत मोठ्याने वाचावे. हातात फूल किंवा अक्षता घेऊन ऐका, आणि प्रत्येक अध्यायाच्या शेवटी अर्पण करा.
आरती
कापूर लावून कुटुंबासह ॐ जय जगदीश हरे म्हणा, ज्योत उजवीकडून ओवाळा. मग आरती सर्वांना द्या.
प्रदक्षिणा — श्रद्धेने फेरी
हा श्लोक म्हणत आपल्या जागी घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा फिरा (जागा असल्यास देवघराभोवती फेरी घाला).
यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च। तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणपदे पदे॥मागील जन्मांत केलेली सर्व पापे भगवंताच्या प्रदक्षिणेच्या प्रत्येक पावलागणिक नष्ट होतात.क्षमा प्रार्थना
हात जोडून, जे चुकले किंवा राहून गेले त्याची क्षमा मागा. प्रत्येक पूजा याने पूर्ण होते.
आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्। पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वर॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर। यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥मला आवाहन येत नाही, विसर्जन येत नाही, पूजाही येत नाही; हे परमेश्वरा, मला क्षमा कर. मंत्र, क्रिया किंवा भक्तीने अपूर्ण अशी जी पूजा मी केली, ती परिपूर्ण होवो.प्रसाद वाटा
उपस्थित सर्वांना शिरा द्या, आणि जे येऊ शकले नाहीत त्यांनाही पाठवा. कोणी प्रसादाशिवाय जाऊ नये, आणि प्रसाद कधी नाकारू नये, अशी परंपरा आहे.
उपवास
पूजा करणारे बहुधा ती पूर्ण होईपर्यंत उपवास करतात, मग आधी प्रसाद घेतात. तो बंधनकारक नाही.
करणे चांगले
- लोकांना बोलवा आणि प्रसाद दूरवर वाटा.
- संकल्पात दिलेला शब्द पाळा; ही पूजा सत्याची आहे.
परंपरा टाळते
- परंपरेत प्रसाद नाकारणे किंवा त्याचा अनादर करणे चुकीचे मानले आहे, कथेतील गोष्टी यावरच आहेत.
- कथेत घाई करू नका; वेळ कमी असेल तर वगळण्यापेक्षा छोटे रूप वाचा.
कथेतील गोष्टी एकाच विचाराकडे येतात: शब्द पाळा, आभार माना आणि वाटून घ्या. हीच पूजा.
परंपरा वेगवेगळ्या असतात. आपल्या कुटुंबाच्या पद्धतीने करा.