‹ पूजा विधी

महाशिवरात्री पूजा

शिवाची रात्र: अभिषेक, बेलपत्र आणि चार प्रहर

सर्वसाधारण पद्धत — बहुतेक घरे

महाशिवरात्री, माघ (अमांत) कृष्ण चतुर्दशी, रात्रभर. मुख्य पूजा मध्यरात्री, निशीथ काळात. मुहूर्त अॅपच्या सण कार्डवर वेळ दिसते.

प्रत्येक पूजा सुमारे 30 मिनिटे; रात्रीचे प्रहर तुमच्यावर

या रात्री भक्त शिवासोबत जागतात. शिवलिंगाला पाणी आणि दुधाने स्नान घालतात, बेलपत्र वाहतात, आणि रात्रीच्या चार प्रहरांत त्याचे नाव जपतात. मासिक शिवरात्रीला हाच क्रम छोट्या रूपात करता येतो. एखादा मंत्र कठीण वाटला तर त्याऐवजी "ॐ नमः शिवाय" म्हणू शकता.

या पूजेतील प्रार्थना

Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Om Namah Shivaya ›Mahamrityunjaya Mantra ›Om Jai Shiv Omkara ›Karpura Gauram ›

तयारी

आदल्या दिवशी

• पूजेची जागा स्वच्छ करा आणि हलके साधे जेवण घ्या.
• बेलपत्र विकत घ्या, किंवा मंदिर किंवा बागेतून मागा; न फाटलेली पूर्ण त्रिदल पाने निवडा.

त्याच दिवशी

• लवकर स्नान करा आणि सकाळच्या संकल्पात उपवासाचा निश्चय करा.
• अभिषेकासाठी दूध, दही, मध आणि तूप संध्याकाळपूर्वी तयार ठेवा.

तुम्हाला काय लागेल

शिवासाठी

• 1शिवलिंग, किंवा शिवाचे चित्रघरी कडा असलेल्या ताटात छोटे लिंग चालते.
• 11, 21 किंवा 108बेलपत्रपूर्ण त्रिदल पाने.
• थोडे थोडेपाणी, दूध, दही, मध, तूप आणि साखर
• थोडेचंदन आणि भस्म (विभूती)
• मूठभरधोतरा किंवा पांढरी फुले, आणि धोतऱ्याचे फळ असल्यास
• 1 ताटफळे आणि थंडाई किंवा दुधाची मिठाई

देवघरासाठी

• 1त्याखाली ठेवण्यासाठी स्वच्छ वस्त्रलाल किंवा पिवळे पारंपरिक आहे.
• 1पूजेचे ताट

ताटात

• 1कापसाच्या वातीचे निरांजन / दिवातूप किंवा तिळाचे तेल.
• 2उदबत्ती
• 1 मोठा चमचाअक्षता — न तुटलेले तांदूळ
• मूठभरताजी फुले
• 1पळीसह स्वच्छ पाण्याचे छोटे भांडे (पंचपात्र)
• 1छोटी घंटाऐच्छिक.

अर्पणासाठी

• थोडेफळ, गूळ, खडीसाखर किंवा घरी ताजे बनवलेले काहीही
• 1 किंवा 2 वड्याआरतीसाठी कापूरऐच्छिक; त्याऐवजी निरांजन वापरता येते.

पूजा

1. शांत बसा

   आसनावर किंवा घडी केलेल्या कापडावर पूर्व किंवा उत्तरेकडे तोंड करून देवासमोर बसा. ताट उजवीकडे ठेवा. एक दीर्घ श्वास घ्या आणि काही मिनिटे दिवसाला थांबू द्या.

2. आचमन — तीन वेळा पाणी प्या

   उजव्या तळहातावर थोडे पाणी घेऊन तीन वेळा प्या, प्रत्येक घोटाला पहिली तीन नावे म्हणा. मग चौथे नाव म्हणत थोड्या पाण्याने उजवा हात धुवा.

   ॐ केशवाय नमः। ॐ नारायणाय नमः। ॐ माधवाय नमः। ॐ गोविन्दाय नमः॥केशव, नारायण आणि माधव यांना नमस्कार; गोविंदाला नमस्कार.

3. स्वतःला आणि जागेला पवित्र करा

   पाण्यात बुडवलेले एक फूल घेऊन हा श्लोक म्हणत स्वतःवर, ताटावर आणि देवघरावर काही थेंब शिंपडा.

   ॐ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा। यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः॥पवित्र असो वा अपवित्र, कोणत्याही अवस्थेत असो, जो कमलनयन भगवंताचे स्मरण करतो तो आतून-बाहेरून शुद्ध होतो.

4. दिवा लावा

   दिवा लावून तो देवाच्या उजवीकडे ठेवा आणि त्याला हात जोडा.

   शुभं करोति कल्याणमारोग्यं धनसम्पदः। शत्रुबुद्धिविनाशाय दीपज्योतिर्नमोऽस्तु ते॥शुभ, कल्याण, आरोग्य आणि धनसंपदा देणाऱ्या आणि दुर्बुद्धीचा नाश करणाऱ्या दीपज्योतीला नमस्कार.

   Shubham Karoti ›

5. गणपतीचे स्मरण

   प्रत्येक पूजा विघ्नहर्त्या गणपतीपासून सुरू होते. हात जोडून हा श्लोक एकदा म्हणा.

   वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटिसमप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥हे वक्रतुंड, महाकाय, कोटी सूर्यांसारख्या तेजस्वी गणेशा, माझी सर्व कार्ये सदैव निर्विघ्न कर.

   Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›

6. संकल्प — आपला हेतू सांगा

   उजव्या तळहातावर थोडे पाणी, अक्षता आणि एक फूल घ्या. आपले नाव, हिंदू पंचांगानुसार आजची तिथी आणि पूजेचा हेतू सांगा — उदा. कुटुंबाच्या कल्याणासाठी. मग पाणी जमिनीवर किंवा ताम्हनात सोडा. आजचा पूर्ण संकल्प वाचण्यासाठी "संकल्प करा" दाबा.

7. ध्यान — देवतेचे आवाहन

   डोळे मिटून देवतेला समोर पाहा. त्यांना येण्याचे आमंत्रण देत चिमूटभर अक्षता वाहा.

   ॐ नमः शिवाय। ध्यायामि, आवाहयामि॥

8. अभिषेक — लिंगाला स्नान

   मंत्र जपत लिंगावर हळूहळू पाणी घाला. मग एकेक करून दूध, दही, मध, तूप आणि साखर, प्रत्येकामध्ये पाणी. शेवटी स्वच्छ पाणी, हळूवार पुसा, आणि चंदन आणि भस्म लावा.

   ॐ नमः शिवाय॥

9. बेलपत्र

   हा श्लोक म्हणत लिंगावर एकेक बेलपत्र वाहा, गुळगुळीत बाजू खाली, देठ आपल्याकडे.

   त्रिदलं त्रिगुणाकारं त्रिनेत्रं च त्रियायुधम्। त्रिजन्मपापसंहारं एकबिल्वं शिवार्पणम्॥तीन दलांचे, तीन गुणांचे रूप, तीन नेत्र आणि तीन आयुधांचे, तीन जन्मांची पापे नष्ट करणारे: हे एक बेलपत्र शिवाला अर्पण.

10. पुष्प — फुले

    फुले देवाच्या चरणी एक-एक किंवा थोडी थोडी वाहा.

    ॐ नमः शिवाय। पुष्पाणि समर्पयामि॥

11. धूप

    उदबत्ती लावून देवासमोर घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा हळूच ओवाळा. घंटा असल्यास डाव्या हाताने वाजवा.

    ॐ नमः शिवाय। धूपम् आघ्रापयामि॥

12. दीप

    दिवा उचलून देवाला दाखवा आणि घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा ओवाळा.

    ॐ नमः शिवाय। दीपं दर्शयामि॥

13. नैवेद्य

    नैवेद्य देवासमोर ठेवा. त्याभोवती थोडे पाणी फिरवा आणि हात जोडून अर्पण करा. तो स्वीकारला जात आहे असे मानून क्षणभर थांबा.

    ॐ नमः शिवाय। नैवेद्यं निवेदयामि॥

14. ॐ नमः शिवाय जपा

    रुद्राक्ष किंवा कोणत्याही माळेवर 108 वेळा, किंवा जमेल तितका, जपा.

    ॐ नमः शिवाय॥

    Om Namah Shivaya ›

15. महामृत्युंजय

    माहीत असल्यास किंवा वाचायचा असल्यास महामृत्युंजय मंत्र म्हणा, जो आरोग्य आणि रक्षणाची प्रार्थना आहे. तीन वेळा पुरेसे; वेळ असल्यास 108.

    Mahamrityunjaya Mantra ›

16. आरती

    कापूर लावून कुटुंबासह ॐ जय शिव ओंकारा म्हणा, ज्योत उजवीकडून ओवाळा. अनेक जण कर्पूर गौरं श्लोकाने समारोप करतात.

    Om Jai Shiv Omkara ›Karpura Gauram ›

17. प्रदक्षिणा — श्रद्धेने फेरी

    हा श्लोक म्हणत आपल्या जागी घड्याळाच्या दिशेने तीन वेळा फिरा (जागा असल्यास देवघराभोवती फेरी घाला).

    यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च। तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणपदे पदे॥मागील जन्मांत केलेली सर्व पापे भगवंताच्या प्रदक्षिणेच्या प्रत्येक पावलागणिक नष्ट होतात.

18. क्षमा प्रार्थना

    हात जोडून, जे चुकले किंवा राहून गेले त्याची क्षमा मागा. प्रत्येक पूजा याने पूर्ण होते.

    आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्। पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वर॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर। यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥मला आवाहन येत नाही, विसर्जन येत नाही, पूजाही येत नाही; हे परमेश्वरा, मला क्षमा कर. मंत्र, क्रिया किंवा भक्तीने अपूर्ण अशी जी पूजा मी केली, ती परिपूर्ण होवो.

19. चार प्रहर

    रात्र चार प्रहरांत विभागलेली असते. करणार असल्यास प्रत्येक प्रहराच्या सुरुवातीला अभिषेक आणि बेलपत्र पुन्हा करा. नसल्यास मध्यरात्रीची एक पूजा हाच गाभा. जमेल तितके जागा, जप, वाचन किंवा शांततेत.

20. पारणे — उपवास सोडा

    दुसऱ्या दिवशी सकाळी स्नान आणि छोट्या प्रार्थनेनंतर, उपवास कार्डवर दिसलेल्या वेळेत उपवास सोडा. प्रसादाने सुरुवात करा.

उपवास

अनेक जण दिवस-रात्र कडक उपवास करतात, गरज असल्यास फळे आणि दूध घेतात, आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी सोडतात. वृद्ध, मुले, आजारी आणि गर्भवतींनी गरजेप्रमाणे खावे; उपवास हानी करण्याजोगा नाही.

करणे चांगले

• रात्र शांत ठेवा: फोन कमी, जप किंवा वाचन जास्त.
• दुसऱ्या दिवशी सकाळी गरजूला फळे किंवा दूध द्या.

परंपरा टाळते

• परंपरेत शिवलिंगावर तुळस, कुंकू किंवा हळद वाहत नाहीत.
• मंदिरात परंपरेनुसार लिंगाला अर्धी प्रदक्षिणा घालतात आणि पाणी वाहून जाणारी नाली ओलांडत नाहीत.

शिवाला भोलेनाथ म्हणतात, जो सहज प्रसन्न होतो. मनापासून पाणी, एक पान आणि त्याचे नाव पुरेसे मानले जाते.

परंपरा वेगवेगळ्या असतात. आपल्या कुटुंबाच्या पद्धतीने करा.

Muhurtha पूजा विधी