ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା
ଦୀପାବଳି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଘରକୁ ସ୍ୱାଗତ
ସାଧାରଣ ପଦ୍ଧତି — ଅଧିକାଂଶ ଘର
ଦୀପାବଳି, ଆଶ୍ୱିନ ଅମାବାସ୍ୟା, ସନ୍ଧ୍ୟାର ପ୍ରଦୋଷ କାଳରେ, ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସ୍ଥିର ଲଗ୍ନରେ। ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆପ୍ର ପର୍ବ କାର୍ଡରେ ଆଜିର ସମୟ ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରାୟ 45 ମିନିଟ
ଦୀପାବଳି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଘରେ ସମୃଦ୍ଧିର ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଏ, ସାଥିରେ ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତା ଗଣେଶ। ଘର ସଫା ହୁଏ, ଦୀପ ଜଳେ, ଓ ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ: ମୁଦ୍ରା, ଗହଣା ଓ ହିସାବ ଖାତା ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖାଯାଏ। କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର କଷ୍ଟକର ଲାଗିଲେ ବଦଳରେ "ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟୈ ନମଃ" କହିପାରିବେ।
ଏହି ପୂଜାର ପ୍ରାର୍ଥନା
Shubham Karoti ›Vakratunda Mahakaya ›Shuklambaradharam ›Mushikavahana ›Namastestu Mahamaye ›Om Shreem Mahalakshmyai Namah ›Om Jai Lakshmi Mata ›Shanti Mantra ›
ପ୍ରସ୍ତୁତି
କିଛି ଦିନ ଆଗରୁ
- ପୂରା ଘର ସଫା କରନ୍ତୁ, ବିଶେଷକରି ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର; ବିଶ୍ୱାସ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଫା ଓ ଆଲୋକିତ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି।
- ପରିବାରରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ବଦଳାଇବା ପ୍ରଥା ଥିଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ଗଣେଶଙ୍କ ନୂଆ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଚିତ୍ର ଆଣନ୍ତୁ।
ଦୀପାବଳି ଦିନ
- ଦ୍ୱାରରେ ଝୋଟି ପକାନ୍ତୁ; ପ୍ରଥା ଥିଲେ ଭିତରକୁ ଆସୁଥିବା ଛୋଟ ପାଦଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ।
- ଦୀପ ସଜାଇ ରଖନ୍ତୁ, ଓ ଖଇ-ବତାସା ଓ ମିଠା ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖନ୍ତୁ।
ଦରକାର
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ
- ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଚିତ୍ର
- 1ପାଣି, ଆମ୍ବପତ୍ର ଓ ନଡ଼ିଆ ସହ କଳସ
- ଏକ ମୁଠାପଦ୍ମ ବା ଲାଲ ଓ ଗୋଲାପୀ ଫୁଲପଦ୍ମ ନ ମିଳିଲେ ଗେଣ୍ଡୁ ଚଳିବ।
- ଯାହା ଅଛିମୁଦ୍ରା, ଗହଣା ଓ ହିସାବ ଖାତା
- 1 ଥାଳିଖଇ, ବତାସା ଓ ମିଠା
- 11 ବା ଅଧିକତେଲ ବା ଘିଅର ମାଟି ଦୀପ
ପୂଜା ସ୍ଥାନ ପାଇଁ
- ୧ତା ତଳେ ରଖିବାକୁ ସଫା କପଡ଼ାଲାଲ ବା ହଳଦିଆ ପାରମ୍ପରିକ।
- ୧ପୂଜା ଥାଳି
ଥାଳିରେ
- ୧କପା ସଳିତାର ଦୀପଘିଅ ବା ରାଶି ତେଲ।
- ୨ଧୂପକାଠି
- ଏକ ଚିମୁଟି ଲେଖାଏଁକୁଙ୍କୁମ ଓ ହଳଦୀ
- ଟିକେଚନ୍ଦନଚନ୍ଦନ ନ ଥିଲେ କୁଙ୍କୁମ ନିଅନ୍ତୁ।
- ୧ ବଡ଼ ଚାମଚଅକ୍ଷତ — ଟିକେ କୁଙ୍କୁମ ମିଶା ଅଭଙ୍ଗା ଚାଉଳ
- ଏକ ମୁଠାତାଜା ଫୁଲ
- ୧ଚାମଚ ସହ ସଫା ପାଣିର ଛୋଟ ପାତ୍ର
- ୧ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିଇଚ୍ଛାଧୀନ।
ଅର୍ପଣ ପାଇଁ
- ଟିକେଫଳ, ଗୁଡ଼, ମିଶ୍ରି ବା ଘରେ ତାଜା ରନ୍ଧା ଯାହା କିଛି
- ୧ ବା ୨ ଖଣ୍ଡଆରତି ପାଇଁ କର୍ପୂରଇଚ୍ଛାଧୀନ; ବଦଳରେ ଦୀପ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ।
ପୂଜା
ବେଦୀ ସଜାନ୍ତୁ
ସଫା ଲାଲ କପଡ଼ାରେ, ସାମ୍ନାରୁ ଦେଖିଲେ ବାମରେ ଗଣେଶ ଓ ଡାହାଣରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରଖନ୍ତୁ। ସାମ୍ନାରେ ଟିକେ ଚାଉଳ ଉପରେ କଳସ ରଖନ୍ତୁ, ପାଖରେ ମୁଦ୍ରା, ଗହଣା ଓ ଖାତା।
ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସନ୍ତୁ
ଆସନ ବା ଭାଙ୍ଗିଥିବା କପଡ଼ା ଉପରେ ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ମୁହାଁ ହୋଇ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସନ୍ତୁ। ଥାଳି ଡାହାଣ ପଟେ ରଖନ୍ତୁ। ଗୋଟିଏ ଗଭୀର ନିଃଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ କିଛି ମିନିଟ ଦିନକୁ ଅଟକିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଆଚମନ — ତିନିଥର ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ
ଡାହାଣ ପାପୁଲିରେ ଟିକେ ପାଣି ନେଇ ତିନିଥର ପିଅନ୍ତୁ, ପ୍ରତି ଢୋକରେ ପ୍ରଥମ ତିନୋଟି ନାମ କୁହନ୍ତୁ। ତା’ପରେ ଚତୁର୍ଥ ନାମ କହି ଟିକେ ପାଣିରେ ଡାହାଣ ହାତ ଧୋଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଓଁ କେଶଵାଯ ନମଃ। ଓଁ ନାରାଯଣାଯ ନମଃ। ଓଁ ମାଧଵାଯ ନମଃ। ଓଁ ଗୋଵିନ୍ଦାଯ ନମଃ॥କେଶବ, ନାରାୟଣ ଓ ମାଧବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।ନିଜକୁ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ
ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ନେଇ ଏହି ଶ୍ଲୋକ କହୁ କହୁ ନିଜ ଉପରେ, ଥାଳି ଓ ପୂଜା ସ୍ଥାନରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ।
ଓଁ ଅପଵିତ୍ରଃ ପଵିତ୍ରୋ ଵା ସର୍ଵାଵସ୍ଥାଂ ଗତୋଽପି ଵା। ଯଃ ସ୍ମରେତ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଃ ଶୁଚିଃ॥ପବିତ୍ର ହେଉ ବା ଅପବିତ୍ର, ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଉ, ଯିଏ ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ ସେ ଭିତର-ବାହାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ
ଦୀପ ଜାଳି ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପଟେ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ତାକୁ ହାତ ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ।
ଶୁଭଂ କରୋତି କଲ୍ଯାଣମାରୋଗ୍ଯଂ ଧନସମ୍ପଦଃ। ଶତ୍ରୁବୁଦ୍ଧିଵିନାଶାଯ ଦୀପଜ୍ଯୋତିର୍ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ॥ଶୁଭ, କଲ୍ୟାଣ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଧନସମ୍ପଦ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ନାଶ କରୁଥିବା ଦୀପଜ୍ୟୋତିକୁ ନମସ୍କାର।ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂଜା ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତା ଗଣେଶଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ହାତ ଯୋଡ଼ି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଥରେ କୁହନ୍ତୁ।
ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡ ମହାକାଯ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭ। ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ କୁରୁ ମେ ଦେଵ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ସର୍ଵଦା॥ହେ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ, ମହାକାୟ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଗଣେଶ, ମୋର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ନିର୍ବିଘ୍ନ କର।ସଂକଳ୍ପ — ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ
ଡାହାଣ ପାପୁଲିରେ ଟିକେ ପାଣି, ଅକ୍ଷତ ଓ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ନିଅନ୍ତୁ। ନିଜ ନାମ, ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ଆଜିର ତିଥି ଏବଂ ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ — ଯେପରି ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ତା’ପରେ ପାଣି ଭୂମିରେ ବା ଥାଳିରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆଜିର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକଳ୍ପ ପଢ଼ିବାକୁ "ସଂକଳ୍ପ କରନ୍ତୁ" ଦବାନ୍ତୁ।
ଧ୍ୟାନ — ଆବାହନ
ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ। ଉପସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇ ଏକ ଚିମୁଟି ଅକ୍ଷତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ। ଧ୍ଯାଯାମି, ଆଵାହଯାମି॥ଗନ୍ଧ — ଚନ୍ଦନ
ଅନାମିକା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ବା କୁଙ୍କୁମର ଟୀକା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ। ଗନ୍ଧଂ ସମର୍ପଯାମି॥ପୁଷ୍ପ — ଫୁଲ
ଫୁଲ ଦେବତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଗୋଟି ଗୋଟି ବା କିଛି ଏକାଠି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ। ପୁଷ୍ପାଣି ସମର୍ପଯାମି॥ଧୂପ
ଧୂପ ଜାଳି ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ଦିଗରେ ତିନିଥର ଧୀରେ ବୁଲାନ୍ତୁ। ଘଣ୍ଟି ଥିଲେ ବାମ ହାତରେ ବଜାନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ। ଧୂପମ୍ ଆଘ୍ରାପଯାମି॥ଦୀପ
ଦୀପ ଉଠାଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ ଏବଂ ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ଦିଗରେ ତିନିଥର ବୁଲାନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ। ଦୀପଂ ଦର୍ଶଯାମି॥ନୈବେଦ୍ୟ — ଭୋଗ
ଭୋଗ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖନ୍ତୁ। ଚାରିପଟେ ଟିକେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚି ହାତ ଯୋଡ଼ି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଯେପରି ତାହା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି, ସେପରି କ୍ଷଣେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ। ନୈଵେଦ୍ଯଂ ନିଵେଦଯାମି॥ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ — ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି
ଏହି ଶ୍ଳୋକ କହି ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଦ୍ମ ବା ଲାଲ ଫୁଲ ଓ ଗୋଟିଏ ମୁଦ୍ରା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ମହାମାଯେ ଶ୍ରୀପୀଠେ ସୁରପୂଜିତେ। ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାହସ୍ତେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମି ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ॥ହେ ମହାମାୟା, ଶ୍ରୀପୀଠରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତା, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରିଣୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତୁ
ମାଳାରେ 108 ଥର, ବା ଯେତେ ସମ୍ଭବ, ଜପ କରନ୍ତୁ, ଓ ମନରେ ଯେଉଁଥିପାଇଁ କୃତଜ୍ଞ ତାହା ମନେ ପକାନ୍ତୁ।
ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ॥ଆରତି
କର୍ପୂର ଜାଳି ପରିବାର ସହ ଓଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାତା ଗାଆନ୍ତୁ, ଶିଖା ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ବୁଲାନ୍ତୁ। ତା'ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆରତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କହୁ କହୁ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ଦିଗରେ ତିନିଥର ବୁଲନ୍ତୁ (ସ୍ଥାନ ଥିଲେ ପୂଜା ସ୍ଥାନର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତୁ)।
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ଜନ୍ମାନ୍ତରକୃତାନି ଚ। ତାନି ତାନି ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣପଦେ ପଦେ॥ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାର ପ୍ରତି ପାଦରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା
ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଯାହା ଭୁଲ ହେଲା ବା ବାଦ ପଡ଼ିଲା ତା’ ପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂଜା ଏହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଆଵାହନଂ ନ ଜାନାମି ନ ଜାନାମି ଵିସର୍ଜନମ୍। ପୂଜାଂ ଚୈଵ ନ ଜାନାମି କ୍ଷମସ୍ଵ ପରମେଶ୍ଵର॥ ମନ୍ତ୍ରହୀନଂ କ୍ରିଯାହୀନଂ ଭକ୍ତିହୀନଂ ସୁରେଶ୍ଵର। ଯତ୍ପୂଜିତଂ ମଯା ଦେଵ ପରିପୂର୍ଣଂ ତଦସ୍ତୁ ମେ॥ମୁଁ ଆବାହନ ଜାଣେ ନାହିଁ, ବିସର୍ଜନ ଜାଣେ ନାହିଁ, ପୂଜା ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ; ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମୋତେ କ୍ଷମା କର। ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା ବା ଭକ୍ତିହୀନ ଯେଉଁ ପୂଜା ମୁଁ କଲି, ତାହା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ
ବେଦୀରୁ ଜଳନ୍ତା ଦୀପ ପ୍ରତି ଘର, ଦ୍ୱାର ଓ ଝରକାକୁ ନିଅନ୍ତୁ। ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ ଗୋଟିଏ ଦୀପ ରାତିସାରା ଜଳୁ।
ପ୍ରସାଦ
ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ। ଅର୍ପିତ ଭୋଗରୁ ଟିକେ ପ୍ରସାଦ ଭାବେ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ପରିବାରରେ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ। ଦୀପକୁ ନିଜେ ଲିଭିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଉପବାସ
କେହି କେହି ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ଯାଏଁ ଉପବାସ ରହନ୍ତି। ଏହା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ।
କରିବା ଭଲ
- ପୂଜା ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ବା ପ୍ରବେଶ ଆଲୋକିତ ରଖନ୍ତୁ।
- ପଡ଼ୋଶୀ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମିଠା ଦିଅନ୍ତୁ।
ପରମ୍ପରା ଏଡ଼ାଏ
- ଦୀପକୁ ପରଦା ଓ ପିଲାଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ରଖନ୍ତୁ, ବନ୍ଦ ଘରେ ଏକୁଟିଆ ଜଳୁଥିବା ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ପରମ୍ପରାରେ ପୂଜା ପରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଉଧାର ଦେବା ବା ଘର ଓଳାଇବା ଏଡ଼ାଯାଏ।
କୁହାଯାଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି ଯେଉଁଠି ଶୃଙ୍ଖଳା, କୃତଜ୍ଞତା ଓ ଉଦାରତା ଅଛି। ସଫା ଘର, ଗୋଟିଏ ଦୀପ ଓ ହୃଦୟର ଧନ୍ୟବାଦ ହିଁ ଏହାର ସାର।
ପରମ୍ପରା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। ନିଜ ପରିବାରର ଧାରା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।